Küresel petrol stokları, Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinin kapalı kalması nedeniyle tehlikeli seviyelere geriledi. Sektör temsilcileri ve uzmanlar, önümüzdeki haftalarda yaşanabilecek yeni bir fiyat şokunun küresel finans piyasalarını derinden sarsabileceği konusunda uyarıyor. Enerji arzındaki bu daralmanın özellikle enflasyon ve ekonomik büyüme üzerinde ciddi baskı yaratması bekleniyor.
Küresel petrol piyasalarında Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklık nedeniyle artan tedarik endişeleri, petrol stoklarının kritik seviyelere inmesine yol açtı. Ortadoğu petrolünün dünya pazarlarına açılan en önemli kapısı olan boğazın, İran ile yaşanan çatışmaların ardından tanker trafiğine kapanması uluslararası piyasalarda yeni bir enerji krizinin habercisi olarak değerlendiriliyor. Uzmanlar, küresel tedarik zincirindeki bu kırılmanın ardından stratejik rezervlerin tükenmeye başlamasıyla birlikte, petrol fiyatlarında küresel ekonomiyi sarsacak büyük bir artış yaşanabileceğini öngörüyor.
Fiyatlar 160 Dolar Seviyesine Fırlayabilir
Exxon Mobil Kıdemli Başkan Yardımcısı Neil Chapman, New York'ta düzenlenen bir konferansta yaptığı değerlendirmede, küresel stokların daha önce görülmemiş derecede düşük seviyelere yaklaştığını belirtti. Chapman, rezervlerin bu hızla erimeye devam etmesi halinde, küresel ticaretin yüzde 60'ından fazlasını fiyatlandırmak için kullanılan Brent petrolün varil fiyatının 150 ila 160 dolar seviyelerine kadar çıkabileceğini ifade etti.
ABD ve Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından piyasaya sürülen stratejik rezervler sayesinde petrol fiyatları şu an için 100 doların altında dengede tutulabiliyor. ABD Başkanı'nın boğazın yeniden açılmasına yönelik diplomatik çabaların sürdüğünü belirtmesine rağmen henüz somut bir sonuç alınamaması, sektördeki endişeleri ve uyarıların dozunu giderek artırıyor.
Yaz Aylarıyla Birlikte Ekonomik Risk Büyüyor
Uluslararası Enerji Ajansı yetkililerinden Toril Bosoni, stoklardaki düşüşün mevcut hızında devam etmesi durumunda, yaz aylarında artan küresel yakıt talebiyle birlikte rezervlerin kritik derecede yetersiz kalabileceğini vurguladı. Rosenberg Research Kıdemli Piyasa Stratejisti Mehmet Beceren ise haziran ayının sonuna kadar bir kırılma noktasına ulaşılabileceğini belirterek, tampon rezervlerin tükenmesiyle birlikte maliyet yükünün doğrudan tüketicilere yansıyacağını aktardı.
Dünyanın en büyük petrol üreticisi olan ABD'de, Stratejik Petrol Rezervi de dahil olmak üzere ham petrol stokları mayıs ayının son haftasında 791 milyon varile gerileyerek Şubat 2024'ten bu yana en düşük seviyesini gördü. Enerji Bilgi İdaresi verilerine göre, savaşın başlamasından bu yana ABD stoklarında yaklaşık 64 milyon varillik bir azalma yaşandı ve düşüş eğilimi aralıksız sekiz haftadır devam ediyor.
Küresel Enflasyon Üzerinde Kalıcı Baskı Endişesi
Fiyat artışlarını frenlemek amacıyla ABD, stratejik rezervlerinden 172 milyon varil petrolü piyasaya sürerken, bu adım IEA'nın 400 milyon varillik küresel koordinasyonunun bir parçası olarak uygulanıyor. Çin'in deniz yoluyla gerçekleştirdiği petrol ithalatının son 10 yılın en düşük seviyesine gerilemesi de mevcut arz şokunun bir miktar hafiflemesine yardımcı oldu. Ancak Dubai merkezli enerji uzmanları, boğazın kapalı kalmasından ziyade mevcut rezervlerin tükenmesinin asıl büyük fiyat şokunu tetikleyeceğine dikkat çekiyor.
Uzmanlar, Hürmüz Boğazı'nın kalıcı bir jeopolitik darboğaz haline gelmesinin enerji piyasalarında yapısal bir değişikliğe yol açtığını belirtiyor. Northern Trust Asset Management Baş Yatırım Stratejisti Joseph Tanious, gerilim azalsa bile petrol fiyatlarının savaş öncesindeki 70 dolar seviyelerine dönmesinin pek olası görünmediğini ifade etti. Yüksek enerji maliyetlerinin özellikle Avrupa ve Asya gibi enerji ithalatçısı bölgelerde kalıcı enflasyon baskısı yaratması, ABD gibi ülkelerde ise ekonomik büyümeyi yavaşlatması bekleniyor. Vanguard'ın analizlerine göre, petrolün bir yıl boyunca 120 dolar seviyelerinde kalması halinde ABD'nin ekonomik büyümesi yüzde 0,4 oranında yavaşlayabilir. Tüketicilerin yakıt maliyetlerini karşılama kapasitesinin zamanla azalacağı ve bu durumun küresel harcamalarda belirgin bir daralmayı beraberinde getireceği öngörülüyor.
