Güney Amerika ülkesi Kolombiya, derinleşen bütçe krizi ve artan kamu borçlarıyla başa çıkabilmek amacıyla ülke genelinde ekonomik acil durum ilan etti. Cumhurbaşkanı Gustavo Petro liderliğindeki sol hükümet, parlamentodan geçiremediği vergi reformunu hayata geçirebilmek için anayasal yetkilerini kullanma kararı aldı. Pazartesi geç saatlerde yayımlanan kararname, hükümete kongre onayına ihtiyaç duymadan yeni vergi düzenlemeleri yapma yetkisi tanıyor. Bu hamle, ülkedeki hastanelerin finansmanı ve ordunun modernizasyonu gibi kritik harcamaların karşılanması için zorunlu bir adım olarak sunuldu.
Hükümetin bu kararı almasındaki temel neden, 2026 yılı bütçesini 4 milyar dolar artıracak olan vergi tasarısının kongrede reddedilmiş olmasıdır. Özellikle 2026 yılında yapılacak olan cumhurbaşkanlığı ve kongre seçimleri öncesinde kamu harcamalarının artması, bütçe üzerindeki baskıyı zirveye taşıdı. Kamu harcamaları, 2022 yılında göreve gelen Petro döneminde pandemi dönemi seviyelerini bile aşarak rekor seviyelere ulaştı. Kolombiya'nın 2025 yılı için planlanan toplam bütçesi yaklaşık 134 milyar dolar seviyesinde bulunuyor.
Kararnamenin Gerekçeleri ve Harcama Planları
Yayımlanan kararnamede, acil durum ilanının gerekçeleri arasında yakıt sübvansiyonlarının ödenmesi, sağlık sigortası ödemelerinin karşılanması ve askeri altyapı yatırımları öne çıkıyor. Özellikle isyancı grupların insansız hava aracı (İHA) saldırılarına karşı ordunun savunma kapasitesini artırmak için yaklaşık 700 milyon dolarlık bir yatırım planlanıyor. Hükümet, bu fonların acilen tedarik edilmesi gerektiğini savunurken, muhalefet ve iş dünyası temsilcileri bu harcamaların şeffaf olmayan yöntemlerle finanse edilmesine karşı çıkıyor.
İş Dünyasından Sert Tepki: Hukukun Üstünlüğü Vurgusu
Kolombiya'daki iş çevreleri, cumhurbaşkanına geniş yetkiler tanıyan bu kararnamenin demokratik süreçleri baypas ettiğini savunuyor. Kolombiya Ulusal Sanayiciler Derneği (ANDI) Başkanı Bruce Mac Master, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, kararnamenin hukukun üstünlüğü ilkesine yönelik açık bir suistimal olduğunu belirtti. İş dünyası temsilcileri, bu tür otoriter yöntemlerin yatırım ortamına zarar vereceği ve ekonomik istikrarı bozacağı konusunda uyarılarda bulunuyor. Özellikle kongre denetiminin devre dışı bırakılması, anayasal bir kriz ihtimalini de beraberinde getiriyor.
Yeni Vergiler Yolda: Alkol ve Servet Vergisi Gündemde
Hükümet henüz kararname kapsamında uygulanacak vergilerin tam listesini yayımlamamış olsa da, yerel basına sızan belgeler bazı ipuçları veriyor. Taslak planlara göre, işletmeler ve bireyler üzerine yeni servet vergileri getirilmesi öngörülüyor. Ayrıca, şarap ve rom başta olmak üzere alkollü içecekler üzerine yüksek oranlı bir satış vergisi konulması planlanıyor. Bu vergi artışları, bütçe açığını kapatmak için planlanan 16,3 trilyon pesoluk (yaklaşık 4,2 milyar dolar) kaynak arayışının bir parçası olarak görülüyor.
Anayasa Mahkemesi'nin Kararı Bekleniyor
Ekonomi uzmanları ve hukukçular, bu kararnamenin Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilme olasılığının yüksek olduğunu belirtiyor. Kolombiya yasalarına göre ekonomik acil durum, ancak ülkenin ekonomik düzenine yönelik ağır, yakın ve beklenmedik bir tehdit oluştuğunda ilan edilebiliyor. Analistler, mevcut bütçe açığının aniden ortaya çıkmış bir durum olmadığını, geçen yılın ortasından bu yana mali bir krizin yaklaştığının bilindiğini ifade ediyor. Bu nedenle, hükümetin mahkemeyi bu durumun 'beklenmedik' bir felaket olduğuna ikna etmesi oldukça zor görünüyor.
AP News
