Çin, şubat ayı sonunda başlayan İran savaşı ve ardından Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanan tedarik krizlerinin yarattığı küresel petrol şokuna karşı en güçlü savunma mekanizmasını devreye soktu: Elektrikli taksiler ve paylaşımlı araç ağları. Ülke genelinde elektrikli ulaşım ağının devasa boyutlara ulaşması, uluslararası enerji krizinin iç piyasadaki yıkıcı ekonomik etkilerini büyük ölçüde hafifletiyor.
Ekonomik dalgalanmalar taksi ücretlerini aşağı çekti
Çin'de ekonomik büyümenin yavaşlamasıyla ek gelir arayışına giren veya iş arayan vatandaşların sayısındaki artış, taksi ve paylaşımlı araç sektöründe benzeri görülmemiş bir rekabet ortamı yarattı. Mayıs ayında ülke genelinde toplam 3,05 milyar taksi yolculuğu gerçekleştirilirken, resmi verilere göre bu sayı savaşın başladığı döneme kıyasla bir önceki yıla göre yüzde 6 artış gösterdi. Ancak dünya genelinde akaryakıt fiyatları tırmanırken, Çin'deki taksi ücretlerinde ilginç bir şekilde düşüş gözlemleniyor.
Sektörde çalışan sürücüler, pazara yeni giren araç sayısındaki artış ve elektrikli otomobillerin düşük işletme maliyetleri nedeniyle son altı ayda ücretlerin yüzde 10 ila 15 oranında gerilediğini ifade ediyor. Bu durum, artan benzin maliyetlerinden kaçınmak isteyen bireysel araç sahiplerini de paylaşımlı ulaşım seçeneklerine yönlendiriyor. Sosyal medyada pek çok tüketici, akaryakıt fiyatlarının yüksek seyrettiği bu dönemde kişisel araçlarını kullanmak, park yeri aramak ve benzin masrafı yapmak yerine paylaşımlı elektrikli araçları tercih etmenin çok daha ekonomik olduğunu vurguluyor.
Elektrikli filo fosil yakıt tüketimini sert düşürdü
Çin Ulaştırma Bakanlığı verilerine göre, ülkedeki yaklaşık 1,3 milyonluk dev taksi filosunun yarısını tamamen elektrikli araçlar oluşturuyor. Pekin, Şanghay ve Shenzhen gibi büyük metropollerde ise bu oran neredeyse yüzde 100 seviyesine ulaşmış durumda. Ülkenin en büyük paylaşımlı araç platformları, bünyelerine kattıkları milyonlarca yeni hibrit ve elektrikli araçla fosil yakıtlara olan bağımlılığı hızla azaltıyor. Veriler, sektörün önde gelen platformlarındaki kilometrenin yüzde 75'inin artık elektrikli araçlarla yapıldığını ortaya koyuyor.
Bu büyük yapısal dönüşümün somut sonuçları akaryakıt tüketim verilerine doğrudan yansıdı. Ulaşım ve karayolu taşımacılığında yolculuk rekorları kırılmasına rağmen, Çin mayıs ayında bir önceki yıla göre yüzde 10 daha az benzin ve yüzde 14 daha az dizel tüketti. Uzmanlar, artan seyahat talebinin benzinli araçlardan ziyade elektrikli taksi filolarına ve metro gibi toplu taşıma alternatiflerine kaydığının altını çiziyor.
Küresel piyasalardaki jeopolitik risklere karşı kalkan
Çin'in ulaşım sektöründe yakaladığı bu dönüşüm, sadece iç pazarını korumakla kalmıyor, uluslararası petrol piyasalarındaki arz-talep dengesini de etkiliyor. Haziran ayında ülkenin petrol ithalatında yaşanan yüzde 41'lik sert düşüş, Çin'in ulusal rezervlerini tüketmeden de büyük bir enerji krizini yönetebildiğini kanıtlıyor. Uluslararası finans kuruluşlarının analizlerine göre, Orta Doğu'daki çatışmalar Çin'de halihazırda başlamış olan tüketici davranışı değişikliklerini hızlandırdı ve ülkeyi petrole yapısal olarak daha az bağımlı bir konuma getirdi.
Önümüzdeki yıllarda benzin talebindeki düşüşün kademeli olarak sürmesi beklenirken, çevreci kuruluşların projeksiyonları 2035 yılına kadar Çin'deki taksi ve paylaşımlı araç kilometrelerinin yüzde 90'ının tamamen elektrikli araçlarla yapılacağını öngörüyor. Küresel krizler ve jeopolitik riskler karşısında geliştirilen bu dayanıklılık modeli, ulaşımın elektrifikasyonunun ülkeler için taşıdığı stratejik ve ekonomik önemi bir kez daha gözler önüne seriyor.
