Ortadoğu'da yükselen tansiyon ve karşılıklı misillemeler, küresel enerji rotalarının kalbini hedef aldı. Hürmüz Boğazı'nda kilitlenen petrol ve doğal gaz sevkiyatı, binlerce kilometre ötedeki Afrika kıtasını hazırlıksız yakaladı. Körfez ülkelerinden gelen enerjiye doğrudan bağımlı olan Afrika ekonomileri, fırlayan akaryakıt fiyatları ve daralan tedarik zinciri karşısında arka arkaya acil durum eylem planlarını devreye soktu.
Kıtayı saran yakıt krizinde en ağır darbeyi alan ülkelerin başında Etiyopya geliyor. Ticaret Bakanlığı'nın paylaştığı veriler, tablonun ciddiyetini gözler önüne seriyor. Dizel fiyatları varil başına 80 dolardan 230 dolara fırlarken, benzin 70 dolardan 150 dolara tırmandı. Ülkenin günlük dizel arzı tam yarı yarıya eriyerek 4,5 milyon litreye çakıldı. Hükümet; tarım, ihracat ve kamu ulaşımı gibi kritik sektörleri ayakta tutabilmek için 1,67 milyar dolarlık dev bir sübvansiyon paketini onayladı.
Kıtada Alarm Zilleri: Acil İthalat ve Stok Hamleleri
Kriz dalgası kıtanın dört bir yanına hızla yayılıyor. Kenya, akaryakıt fiyatlarındaki yükselişi durdurmak için Petrol Geliştirme Vergisi'ni kalkan olarak kullanıyor. Gana, nisan ayının ilk günüyle birlikte yeni taban fiyat uygulamasını başlattı. Güney Afrika geçici vergi indirimleriyle halkın üzerindeki yükü hafifletmeye çalışırken, ada ülkesi Morityus rotayı Singapur'a çevirerek acil yakıt tankeri tedarik etti. Kamerun ise rafine yakıt bulabilmek için uluslararası ihalelerin kapısını araladı. Tanzanya, Zambiya ve Namibya cephesinden de peş peşe ek ithalat kararları geldi.
Günlük Hayat Felç Oldu: Ulaşım ve Elektrik Kesintileri
Nijerya'da şubat ayının sonundan bu yana pompaya yansıyan zamlar piyasaları sarsıyor. Birçok bölgede benzin fiyatları litre başına 1.400 naira (1,01 dolar) seviyelerine kadar tırmandı. Ulaşım maliyetlerini katlayan bu artış, bölgedeki enflasyon baskısını yeniden uyandırdı. Nijerya merkezli dev Dangote Rafinerisi, krizi hafifletmek amacıyla Kamerun, Gana, Fildişi Sahili, Tanzanya ve Togo'ya aralıksız yakıt sevkiyatı gerçekleştiriyor.
Başkentte Karanlık Geceler: Elektrik Kesintileri Devrede
Enerji krizinin en ağır faturası Güney Sudan'da kesiliyor. Ülkede baş gösteren şiddetli yakıt sıkıntısı, başkent Cuba'yı karanlığa teslim etti. Yetkililer, kenti ayakta tutabilmek için dönüşümlü elektrik kesintisi uygulamasına geçti. Botsvana, Mozambik ve Namibya'da devasa kıyı depolama alanları kiralayarak stratejik rezervlerini büyütmenin yollarını arıyor. Zimbabve ise elindeki benzin arzını daha uzun süre kullanabilmek adına yakıta karıştırdığı etanol oranını artırdı.
Seyşeller, Uganda, Morityus ve Kenya'nın enerji ihtiyacının yarısından fazlasını doğrudan Körfez'den karşılıyor olması, dışa bağımlılığın getirdiği kırılganlığı netleştiriyor. Yükselen enerji maliyetleri, yalnızca ulaşım ağlarını vurmakla kalmıyor; gıda fiyatları üzerinden kıta genelinde yepyeni bir enflasyon dalgasını tetikliyor.
