ABD Başkanı Donald Trump'ın Grönland'ı satın alma isteği üzerine başlayan tartışmaların ardından, Danimarkalı tüketicilerin Amerikan mallarını tespit etmesine ve boykot etmesine yardımcı olan mobil uygulamalara ilgi yoğunlaştı. Geliştiriciler, Ocak ayı sonlarında transatlantik diplomasisinde yaşanan hareketlilik sırasında indirme sayılarında belirgin bir artış olduğunu bildirdi.
'Made O'Meter' uygulamasının yaratıcısı Ian Rosenfeldt, Mart ayında piyasaya sürülen uygulamanın toplam 100 bin indirilmeye ulaştığını, bunun 30 bininin krizin zirve yaptığı üç gün içinde gerçekleştiğini açıkladı. Kopenhag'da yaşayan dijital pazarlama uzmanı Rosenfeldt, uygulamanın amacının tüketicilere pratik bir çözüm sunmak olduğunu belirtti. Barkod okuyucuların ürünün menşei hakkında her zaman net bilgi veremediğini ifade eden geliştirici, tüketicilerin bilinçli seçim yapabilmesi için bu yazılımı geliştirdiğini aktardı.
Yapay Zeka ile Alternatif Ürün Önerisi
Uygulamanın son sürümü, ürünleri tanımlamak ve analiz etmek için yapay zeka teknolojisini kullanıyor. Sistem, taranan Amerikan ürünlerine karşılık Avrupa yapımı benzer alternatifler öneriyor. Kullanıcılar, 'ABD sermayeli markalar hariç' veya 'Sadece AB merkezli markalar' gibi filtreler belirleyebiliyor. Yüzde 95 doğruluk oranıyla çalıştığı belirtilen uygulama, ürün hakkında detaylı bilgi sağlayarak tüketicinin karar vermesini kolaylaştırıyor.
Uygulamanın kullanım verileri, siyasi gündemle paralellik gösterdi. Trump'ın, Danimarka'nın yarı özerk bölgesi olan ve mineral zenginliğiyle bilinen Grönland'ı satın alma söylemlerini artırdığı dönemde kullanım zirve yaptı. 23 Ocak tarihinde günlük 40 bin tarama gerçekleştirilirken, bu sayı yaz aylarında günlük 500 civarındaydı. Geliştiriciler, uygulamanın Danimarka dışında Almanya, İspanya, İtalya ve Venezuela gibi ülkelerde de kullanıldığını kaydetti.
Diğer Uygulamalar ve Kullanıcı İstatistikleri
Benzer bir işlev sunan 'NonUSA' adlı bir diğer Danimarka menşeli uygulama da Şubat ayı başında 100 bin indirme sayısını aştı. Uygulamanın yaratıcılarından Jonas Pipper, 21 Ocak tarihinde 25 bin indirme gerçekleştiğini ve bir noktada dakikada 526 ürün taraması yapıldığını bildirdi. Kullanıcıların yaklaşık 46 bini Danimarka'da, 10 bini ise Almanya'da bulunuyor. Pipper, kullanıcıların bu yöntemle durum karşısında bir nevi güç kazandıklarını hissettiklerini ifade etti.
ABD yönetimi, Ocak ayında Danimarka ve yedi Avrupa ülkesine yönelik yeni gümrük vergileri getireceğini duyurmuş, ancak daha sonra NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'nin desteğiyle bir anlaşma çerçevesi oluştuğunu belirterek tehditleri geri çekmişti. Taraflar arasında Kuzey Kutbu güvenliği konusunda teknik görüşmeler başlatıldı.
Ekonomik Etki ve Tüketici Davranışları
Uzmanlar, bu tür bireysel boykotların pratik etkisinin sınırlı olabileceğini değerlendiriyor. Kopenhag Üniversitesi Ekonomi Bölümü'nden Doçent Christina Gravert, Danimarka market raflarındaki ürünlerin sadece yüzde 1 ila 3'ünün ABD menşeli olduğunu belirtti. Bu ürünler genellikle kuruyemiş, şarap ve şekerleme grubunda yer alıyor. Gravert, asıl Amerikan etkisinin Apple iPhone ve Microsoft Office gibi teknoloji ürünlerinde olduğuna dikkat çekti. Boykot uygulamalarının bile Apple App Store ve Google Play Store üzerinden indirilmesi, durumun karmaşıklığını ortaya koyuyor.
Davranışsal ekonomi uzmanı Gravert, boykot kampanyalarının genellikle kısa ömürlü olduğunu, ancak büyük süpermarket zincirlerinin ithalat kararlarını etkileyebilecek bir sinyal niteliği taşıyabileceğini vurguladı. Kopenhag'daki tüketicilerin görüşleri ise farklılık gösteriyor. Bazı vatandaşlar boykotu kişisel bir tepki olarak desteklerken, bazıları ise Amerika ile ilişkilere önem verdiklerini belirterek bu tür protestolara katılmadıklarını ifade etti.
