Amerika Birleşik Devletleri ve İran arasında 28 Şubat tarihinde başlayan şiddetli çatışmaların ardından, 8 Nisan'da sağlanan geçici ateşkesi kalıcı hale getirmek amacıyla beklenen diplomatik adımlar atıldı. İki ülkenin üst düzey heyetleri, Orta Doğu'da barışı sağlamak ve kalıcı ateşkes zeminini oluşturmak üzere Pakistan'ın başkenti İslamabad'da bir araya gelerek görüşmelere resmen başladı. Dünyanın yakından takip ettiği bu kritik zirve, bölgedeki siyasi dengeleri doğrudan etkileyecek yüksek bir önem taşıyor.
Heyetler Arasında Yüz Yüze Görüşme Henüz Gerçekleşmedi
İslamabad'da bulunan üst düzey yetkililerden alınan bilgilere göre, Washington ve Tahran yönetimleri arasındaki ilk temaslar, doğrudan aynı masada değil, Pakistanlı aracılar vasıtasıyla yürütülüyor. Şehir merkezindeki bir otelde gerçekleştirilen diplomatik sürecin ilk aşamasında, her iki tarafın delegasyonları da Pakistanlı yetkililerle ayrı ayrı toplantılar düzenliyor.
Öncelikli Hedef Aradaki Temel Sorunları Çözmek
Doğrudan temas öncesinde aracıların kullanılması, taraflar arasındaki derin anlaşmazlıkların önceden yumuşatılması stratejisine dayanıyor. Süreci yakından takip eden diplomatik kaynaklar, ana hedefin yüz yüze görüşmeler başlamadan önce aradaki büyük pürüzleri gidermek olduğunu belirtiyor. Kaynaklar, "İki heyetin ne zaman yüz yüze görüşeceğini şu anda söyleyemem. Şu anda Pakistanlı yetkililer ile görüşüyorlar." ifadeleriyle sürecin hassasiyetini ve anlık durumunu kamuoyuna aktarıyor.
ABD ve İran Heyetlerinde Kilit İsimler Yer Alıyor
Küresel piyasaların ve bölge ülkelerinin sonucunu merakla beklediği İslamabad Görüşmeleri, her iki ülkenin de en üst düzey kurmaylarını bir araya getiriyor. İran heyetine İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf başkanlık ediyor. Tahran'ın bu delegasyonunda Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Savunma Konseyi Genel Sekreteri Ali Ekber Ahmediyan ve Merkez Bankası Başkanı Abdunnasır Himmeti gibi kilit pozisyondaki isimler de masada yer alıyor.
ABD Heyetinin Başında Başkan Yardımcısı JD Vance Var
Müzakerelerdeki diğer taraf olan ABD heyetine ise Başkan Yardımcısı JD Vance liderlik ediyor. Amerikan delegasyonu da karşı taraf kadar dikkat çekici isimlerden oluşuyor. Heyette, ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı Jared Kushner ve Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff bulunuyor. Arabulucu konumundaki Pakistan heyeti ise Başbakan Navaz Şerif, Dışişleri Bakanı İshak Dar ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Asım Münir gibi devletin zirvesindeki figürlerle süreci yönetiyor. Müzakerelerin hemen öncesinde, hem Amerikan hem de İran heyetlerinin Pakistan Başbakanı ile ayrı ayrı özel görüşmeler gerçekleştirdiği ifade ediliyor.
Masadaki Kırmızı Çizgiler ve Tahran'ın Kesin Şartları
Kırk gün süren ve bölgeyi sarsan savaşın ardından sağlanan geçici sükunetin kalıcı bir barışa dönüşmesi için masada oldukça ağır şartlar bulunuyor. İran, görüşmelerde kendi topraklarına yönelik bir daha hiçbir şekilde saldırı düzenlenmeyeceğine dair kesin garanti verilmesini istiyor. Ayrıca, uygulanan uluslararası yaptırımların kaldırılması, sivil nükleer programının meşruiyetinin tanınması ve yıllardır yurt dışında bloke edilen dondurulmuş varlıkların iadesi talep ediliyor. Savaşın yarattığı yıkım için tazminat ve stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı için yeni bir geçiş protokolü oluşturulması da Tahran'ın vazgeçilmez şartları arasında yer alıyor.
Tarafların Talepleri Arasındaki Büyük Uçurum Süreci Zorluyor
Sürecin kırılganlığını artıran en büyük faktör ise tarafların bu taleplere yaklaşımındaki zıtlıklar olarak öne çıkıyor. Ateşkesin ilan edilmesinin ardından Başkan Trump, İran'ın sunduğu on maddelik karşı teklifi "mantıklı ve üzerinde konuşulabilir bir zemin" olarak nitelendirmişti. Ancak müzakereleri yürüten ABD Başkan Yardımcısı Vance ve Beyaz Saray Sözcülüğü, İran'ın masaya getirdiği taleplerin tamamen "kabul edilemez" olduğunu belirterek sürece dair daha sert bir tutum sergiledi. Öte yandan İsrail'in Lübnan topraklarına yönelik saldırılarını aralıksız sürdürmesi ve heyetlerin talepleri arasındaki devasa farklılıklar, diplomatik sürecin son derece zorlu geçeceğine işaret ediyor.
