Küresel sıcaklıkların 2 derece artması durumunda, kritik gıda güvensizliği ile karşı karşıya kalan ülke sayısının neredeyse üç katına çıkarak 24'e ulaşabileceği ortaya kondu. Uluslararası Çevre ve Kalkınma Enstitüsü (IIED) tarafından yapılan analiz, iklim krizinin yoksul ülkelerdeki gıda sistemlerini orantısız bir şekilde etkileyeceğini ve en savunmasız ülkeler ile diğerleri arasındaki uçurumu daha da açacağını gösteriyor.
Düşük Gelirli Ülkelerde Gıda Sistemleri Çöküyor
Küresel ısınma dünya genelinde gıda krizini artırsa da, düşük gelirli ülkelerdeki gıda sistemlerinin zengin ülkelere kıyasla yedi kat daha hızlı bozulacağı öngörülüyor. Araştırmanın yazarlarından Ritu Bharadwaj, küresel emisyonlara en az katkıda bulunmalarına rağmen yoksulluk ve sınırlı sosyal güvenlik ağlarıyla mücadele eden ülkelerin gıda sistemlerinde en hızlı bozulmayı yaşayacaklarını belirtiyor.
Günümüzde dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 59'u halihazırda ortalamanın altında gıda güvenliğine sahip ülkelerde yaşıyor. Yapılan projeksiyonlar, iklim değişikliğinin bu eşitsizliği daha da büyüteceğini işaret ediyor. Uzmanlara göre bu tablo, iklim şoklarına hızla yanıt verebilecek sosyal koruma sistemlerinin güçlendirilmesi, iklime dirençli tarıma yatırım yapılması ve su ile toprak yönetiminin iyileştirilmesiyle önlenebilir.
Küresel Tedarik Zincirleri Risk Altında
Günümüzde gıda sistemleri birbirine derinden bağlı bir yapıya sahip. Önemli bir üretim bölgesinde yaşanan iklim şokları, küresel tedarik zincirleri boyunca yayılarak diğer bölgelerde de fiyat dalgalanmalarına neden olabiliyor. Yüksek gelirli ülkeler kendi içlerinde nispeten gıda güvenliğine sahip olsalar bile, küresel gıda pazarlarındaki istikrarsızlıktan kaçamayacakları vurgulanıyor.
IIED, araştırması kapsamında 162 ülke için özel bir Gıda Güvenliği Endeksi geliştirdi. Bu endeks, bir ülkenin tüm gıda sisteminin yapısal kırılganlığını ölçüyor ve küresel sıcaklıkların sanayi öncesi döneme göre 1,5, 2 ve 4 derece artması senaryolarında sistemin nasıl etkileneceğini tahmin ediyor.
İklim Krizinin Gıda Üzerindeki Dört Temel Etkisi
Geliştirilen endeks, iklim krizinin gıda sistemlerinin dört temel ayağı olan bulunabilirlik, erişilebilirlik, kullanım ve sürdürülebilirlik üzerindeki etkilerini de değerlendiriyor. Risklerin bu dört alan arasında eşit dağılmadığı görülüyor. Sürdürülebilirlik ve kullanım, iklime en duyarlı alanlar olarak öne çıkıyor. Bu durum, iklim kaynaklı hasarın ilk işaretlerinin su, sanitasyon ve sağlık sistemlerinde ortaya çıkacağı ve gıda fiziksel olarak mevcut olsa bile insanların yetersiz beslenme sorunu yaşayacağı anlamına geliyor. İklim riski arttıkça, yükselen fiyatlar ve piyasalardaki aksamalar nedeniyle gıdaya erişimin de daralacağı ifade ediliyor.
En Fazla Etkilenecek Ülkeler ve Göç Tehlikesi
Somali, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Afganistan, Haiti ve Mozambik gibi ülkeler krizden en kötü etkilenecek bölgeler arasında yer alıyor. İki derecelik bir ısınma senaryosunda, bu ülkelerde gıda güvensizliğinin yüzde 30'dan fazla artarak akut krizlere ve kıtlığa yol açacağı, yüksek gelirli ülkelerde ise bu artışın ortalama yüzde 3 seviyesinde kalacağı öngörülüyor.
İki derecelik senaryo altında, genel olarak düşük gelirli ülkelerde gıda güvensizliğinin ortalama yüzde 22 artması bekleniyor. Düşük gelirli ülkeler küresel emisyonların yalnızca yüzde 1'inden sorumluyken, yüksek ve üst-orta gelirli ülkelerin emisyonlardaki payı yüzde 80'i aşıyor. Yüksek gelirli ülkelerin devasa tarımsal şoklar yaşayacağı, ancak küresel pazardan ürün satın alarak kendi içlerindeki mahsul kayıplarını telafi edebilecek zenginliğe sahip oldukları belirtiliyor.
Araştırmada ayrıca İngiliz istihbarat yetkililerinin iklim krizinin ulusal güvenliğe yönelik tehditleri hakkındaki bir raporuna da atıfta bulunuldu. Kırılgan ve çatışmalardan etkilenen devletlerin sistemik bir çöküş yaşaması durumunda, bunun küresel boyutta bir istikrarsızlığa, devletlerin yıkılmasına ve zorunlu kitlesel göç hareketlerine yol açacağı uyarısı yapılıyor.
