Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, ABD Başkanı Donald Trump'ın Grönland üzerindeki hak iddiaları ve müttefik ülkelere yönelik gümrük vergisi tehditlerine karşı sessizliğini bozdu. Frederiksen, Trump'ın Grönland'ın kontrolünü ele geçirme planına karşı çıkan ülkelere ekonomik yaptırım uygulama kararını sert bir dille eleştirerek, 'Avrupa şantaja boyun eğmeyecek' mesajını verdi.
Trump, Danimarka'ya bağlı özerk bölge Grönland'ın ABD'ye devredilmesine karşı duran Danimarka, Finlandiya, Fransa, Almanya, Hollanda, Norveç, İsveç ve İngiltere'ye 1 Şubat'tan itibaren yeni vergiler getireceğini duyurmuştu. ABD Başkanı, bu gümrük vergisi oranının yüzde 10 ile başlayıp anlaşma sağlanamazsa yüzde 25'e kadar çıkacağını belirtmişti.
Müttefiklerden Ortak Bildiri: Tehlikeli Bir Oyun
Tehdit edilen sekiz ülke, Trump'ın bu hamlesine karşı ortak bir bildiri yayımlayarak tek ses oldu. Liderler, Trump'ın planının uluslararası ilişkilerde 'tehlikeli bir aşağı gidiş sarmalı' yaratma riski taşıdığını vurguladı. Yapılan açıklamada, 'Tarife tehditleri transatlantik ilişkilere zarar veriyor' denilirken, Danimarka Krallığı ve Grönland halkıyla tam dayanışma içinde olunduğu bir kez daha teyit edildi.
Başbakan Frederiksen, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, 'İş birliği yapmak istiyoruz, çatışma arayan taraf biz değiliz. Kıtanın geri kalanından gelen tutarlı mesajlardan memnuniyet duyuyorum' ifadelerini kullandı. Frederiksen, Avrupa topluluğunu oluşturan temel değerlerin korunması gerektiğinin altını çizdi.
NATO ve Arktik güvenliği vurgusu yapıldı
Ortak bildiride ülkeler, NATO üyesi olarak Arktik güvenliğini güçlendirmenin ortak bir çıkar olduğunu belirtti. Ancak bu iş birliğinin, egemenlik ve toprak bütünlüğü ilkelerine dayalı bir diyalogla yürütülmesi gerektiği vurgulandı. Norveç Dışişleri Bakanı Espen Barth Eide de egemenliğe karşılıklı saygının uluslararası hukukun 'tartışılamaz' bir ilkesi olduğunu hatırlattı.
İngiltere Başbakanı Keir Starmer da diplomasi trafiğini hızlandıran isimler arasındaydı. Pazar günü Frederiksen, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile görüşen Starmer, Trump'a da müttefiklere vergi uygulamanın yanlış olduğu mesajını iletti. Starmer'ın ofisinden yapılan açıklamada, Grönland'ın güvenliğinin tüm NATO üyeleri için öncelik olduğu ancak bunun kolektif güvenlik anlayışıyla sağlanması gerektiği belirtildi.
Davos Zirvesi Öncesi İpler Geriliyor
Krizin gölgesinde gözler, Çarşamba günü İsviçre'nin Davos kentinde düzenlenecek Dünya Ekonomik Forumu'na çevrildi. Trump, Macron ve diğer Avrupalı liderlerin katılacağı zirvede 'daha çekişmeli bir dünyada nasıl iş birliği yapılacağı' tartışılacak. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Trump'ın tehditlerini hayata geçirmesi durumunda AB'nin 'zorlamaya karşı enstrümanını' devreye sokmasını talep edeceğini açıkladı.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ise Trump'ın tezini savunarak, Grönland'ın ancak ABD'nin bir parçası olması durumunda savunulabileceğini iddia etti. Bessent, 'Avrupalıların bunun Grönland, Avrupa ve ABD için en iyisi olduğunu anlayacağına inanıyorum' dedi. Ancak yapılan anketler ve halkın tepkisi bunun tam tersini gösteriyor. Grönland'ın başkenti Nuuk'ta ve Danimarka şehirlerinde düzenlenen protestolarda Trump'ın planı reddedilirken, ABD'de yapılan anketler de Amerikan halkının çoğunluğunun bu satın almaya karşı olduğunu ortaya koyuyor.
