ABD Başkanı Donald Trump, Grönland üzerindeki hakimiyet talebine karşı çıkan Avrupa ülkelerine yönelik ekonomik yaptırım kararını resmen duyurdu. Trump, şubat ayından itibaren geçerli olmak üzere, Amerika'nın Grönland'ı kontrol etmesine muhalefet eden 8 Avrupa ülkesinden ithal edilen ürünlere yüzde 10 ek gümrük vergisi uygulanacağını açıkladı.
Anlaşma Olmazsa Vergi Oranı Yüzde 25'e Çıkacak
ABD Başkanı, Florida'daki West Palm Beach'ten yaptığı açıklamada, hedefteki ülkelerin Danimarka, Norveç, İsveç, Fransa, Almanya, Birleşik Krallık, Hollanda ve Finlandiya olduğunu belirtti. Trump, bu ülkelerin ABD'nin Grönland üzerindeki planlarına karşı durarak 'tehlikeli bir oyun' oynadıklarını savundu.
Trump'ın açıkladığı plana göre, eğer 1 Haziran tarihine kadar ABD'nin adayı 'tamamen ve bütünüyle satın alması' konusunda bir anlaşmaya varılamazsa, gümrük vergisi oranı yüzde 25 seviyesine yükseltilecek. Cumhuriyetçi başkan, bu hamleyi Danimarka ve diğer Avrupa ülkelerini müzakere masasına oturtmak için bir baskı aracı olarak kullandığını gizlemedi. Trump, Grönland'ın ABD ulusal güvenliği ve kurmayı planladığı 'Altın Kubbe' füze savunma sistemi için kritik öneme sahip olduğunu savunuyor.
Kararın duyulmasının ardından Avrupa kanadından tepkiler peş peşe geldi. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa, ortak bir açıklama yaparak gümrük vergilerinin transatlantik ilişkilere zarar vereceği uyarısında bulundu.
Danimarka Dışişleri Bakanı Lars Løkke Rasmussen, ABD yetkilileriyle Washington'da yaptıkları 'yapıcı' görüşmelerin ardından gelen bu kararın 'sürpriz' olduğunu ifade etti. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, durumu Rusya'nın Ukrayna'daki saldırganlığına benzeterek, 'Ukrayna'da, Grönland'da veya dünyanın başka herhangi bir yerinde hiçbir tehdit veya korkutma bizi etkilemeyecektir' mesajını verdi.
Kopenhag ve Nuuk Sokaklarında Protesto Gösterileri
Siyasi gerilim tırmanırken, halkın tepkisi de sokaklara taştı. Grönland'ın başkenti Nuuk'ta dondurucu soğuğa rağmen toplanan yüzlerce kişi, kendi kaderini tayin hakkını savundu. Benzer şekilde Danimarka'nın başkenti Kopenhag'da da binlerce kişi ellerinde Grönland bayraklarıyla yürüyüş düzenledi. Göstericiler, 'Satılık Değiliz' ve 'Amerika'yı Tekrar Akıllı Yap' yazılı pankartlar taşıdı. Protestolara katılan Danimarkalılar, bunun sadece kendi ülkeleri için değil, tüm dünya için önemli bir egemenlik meselesi olduğunu vurguladı.
Bölgedeki askeri hareketlilik tartışmalarına ilişkin Danimarka Müşterek Arktik Komutanlığı'ndan da önemli bir açıklama geldi. Tümgeneral Søren Andersen, ABD Başkanı'nın iddialarının aksine, Grönland çevresinde herhangi bir Rus veya Çin savaş gemisi görmediklerini belirtti. Andersen, bir NATO ülkesinin diğerine saldırmasını beklemediklerini, ancak Danimarka topraklarına yönelik olası bir güç kullanımında askerlerin karşılık verme yükümlülüğü bulunduğunu hatırlattı.
Andersen ayrıca, ABD ordusunu bölgedeki tatbikatlara davet ettiklerini ve amacın siyasi bir mesaj vermek değil, müttefiklerle birlikte çalışarak Arktik güvenliğini sağlamak olduğunu sözlerine ekledi.
