Teknoloji dünyasında rekabet yeryüzünden atmosferin dışına taşınırken, Çin merkezli bir uzay teknolojisi şirketi kritik bir başarıya imza attı. Dünya yörüngesine yerleştirilen uydularla oluşturulan özel bir bilgisayar ağına, genel amaçlı bir yapay zeka modeli entegre edildi. Bu gelişme, uzay tabanlı veri işleme ve akıl yürütme kapasitesinde yeni bir dönemin kapılarını aralıyor.
Qwen3 Modeli ve Uydular Arası Entegrasyon
Pekin merkezli kaynaklara göre, 'ADA Space' olarak bilinen Guoxing Aerospace Technology şirketi, Alibaba tarafından geliştirilen üretken yapay zeka modeli Qwen3'ü uzay ortamına taşıdı. Şirket, bu gelişmiş modeli 12 uydudan oluşan entegre bir bilgisayar ağına yükleyerek uzayda operasyonel hale getirdi. Çıngdu merkezli şirketin İdari Başkan Yardımcısı Vang Yabo, Guangcou şehrinde düzenlenen bir konferansta denemenin teknik detaylarını kamuoyuyla paylaştı.
Vang'ın aktardığı bilgilere göre, yörüngedeki ağa yüklenen model, Dünya'daki yer kontrol istasyonundan gönderilen soru ve direktifleri işleyerek çok sayıda akıl yürütme işlemini başarıyla gerçekleştirdi. Sürecin hızı ise dikkat çekici düzeydeydi. Yerden komutların verilmesi, yapay zekanın uzay boşluğunda gerekli çıkarımları yapması ve sonuçların tekrar yeryüzüne iletilmesi sürecinin tamamı sadece 2 dakika içinde tamamlandı.
Gerçekleştirilen bu operasyon, uzay teknolojisi tarihinde bir ilk olarak kayıtlara geçti. Vang Yabo, projenin önemini vurgularken, bunun genel amaçlı bir yapay zeka modelinin yer kontrolünden yönetilen operasyonel bir uydu ağına yüklenerek kullanıldığı ilk örnek olduğunu belirtti. Bu başarı, uyduların sadece veri taşıyıcı olmaktan çıkıp, veriyi işleyen ve anlamlandıran akıllı merkezlere dönüşebileceğini kanıtlıyor.
ADA Space, bu projenin altyapısını oluşturan 12 uzay bilişimi uydusunu Mayıs 2025 tarihinde alçak yer yörüngesine fırlatmıştı. Ancak şirketin vizyonu bu sayıyla sınırlı değil. 'Star-Compute' adı verilen devasa proje kapsamında, 2025 yılı sonuna kadar toplam 2 bin 800 uydudan oluşan bir ağın kurulması hedefleniyor. Bu uyduların 2 bin 400 adedi yapay zeka çıkarım işlemleri için, 400 adedi ise yapay zeka eğitimi için özelleştirilmiş donanımlara sahip olacak.
Küresel Rekabet ve Geçmiş Denemeler
Uzayda yapay zeka kullanımı konusunda küresel rekabet giderek hız kazanıyor. Çin'in bu hamlesinden önce, Kasım 2025'te Washington merkezli uzay bilişimi şirketi Starcloud da benzer bir deneme gerçekleştirmişti.
Starcloud, Nvidia'nın yapay zeka eğitim süreçlerinde standart haline gelen H100 grafik işlemcileriyle donatılmış bir uyduyu kullanmıştı. Bu uyduya, OpenAI'ın kurucularından Andrej Karpathy tarafından geliştirilen yapay zeka modeli NanoGPT yüklenerek test edilmişti. Söz konusu deneme, bir yapay zekanın uzayda kullanıldığı ilk teknik örnek olarak tarihe geçmişti. Çin'in son hamlesi ise kullanılan modelin 'genel amaçlı' olması ve bir 'uydu ağı' üzerinde çalışmasıyla bu teknolojiyi bir adım öteye taşıyor.
