Avrupa, özellikle kızartmalık patates üretiminde son yılların en zorlu dönemlerinden birini yaşıyor. Dünyanın en büyük dondurulmuş patates ihracatçısı konumunda olan Belçika başta olmak üzere, kıta genelinde 5 milyon metrik tonluk devasa bir arz fazlası oluştu. Elverişli hava koşulları sayesinde elde edilen son sekiz yılın en büyük hasadı, talebin üzerinde bir arz yaratarak spot piyasada fiyatları sıfırladı.
Krizin Arkasındaki Küresel Etkenler
Sektördeki bu darboğazın tek nedeni sadece rekor hasat değil. ABD’nin uyguladığı gümrük vergileri ve Asya merkezli yeni üreticilerin piyasaya girişi, Avrupalı çiftçinin rekabet gücünü önemli ölçüde zayıflattı. Bunun yanı sıra jeopolitik gerilimler de piyasaları olumsuz etkiledi. İran’daki çatışma ortamı enerji, gübre ve lojistik maliyetlerini yukarı çekerken, Hürmüz Boğazı’ndaki aksamalar Körfez ülkelerine yapılan ihracatı durma noktasına getirdi. Avrupa’daki enflasyonist baskıların dışarıda yemek yeme alışkanlıklarını azaltması da tüketimi daraltan bir diğer faktör oldu.
Çiftçiler Zor Durumda: "Rekabet Şartları Eşit Değil"
Yaşanan kriz, doğrudan üreticilerin geçimini tehdit ediyor. Belçikalı çiftçi Kris D’haeyere, alıcı bulamadığı patatesleri tarlasına geri dökmek zorunda kalarak 160 bin euro zarar ettiğini açıkladı. Benzer şekilde, Almanya’da üreticiler ellerinde kalan tonlarca ürünü ücretsiz dağıtarak durumu protesto etti. Sektör temsilcileri, özellikle Avrupa Birliği’nin sıkı tarım ilacı regülasyonlarının, daha esnek kurallara sahip ülkelerle rekabeti imkansız kıldığına dikkat çekiyor.
Gelecek Kaygısı Artıyor
Patates işleme birliği Belgapom’un verilerine göre, düşük kâr marjlarıyla ayakta durmaya çalışan sektör, bu krizle birlikte büyük bir direnç kaybı yaşadı. Küresel ölçekte patates kızartması talebi artmaya devam etse de, büyüme hızının yarı yarıya düşmesi üreticileri karamsarlığa sürüklüyor. Sektör temsilcileri, maliyetlerin yükseldiği ve pazar payının daraldığı bu ortamda, sürdürülebilir bir tarım politikası için acil adımlar atılması gerektiğini belirtiyor.
