Başkent Ankara'da gerçekleştirilen 36'ncı NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, uluslararası ilişkilerde tansiyonu yükselten açıklamalara ve hemen ardından gelen güçlü birlik mesajlarına sahne oldu. Çarşamba günü zirve kapsamında kameralar karşısına geçen ABD Başkanı Donald Trump, ilk değerlendirmelerinde müttefiklerini eleştiri yağmuruna tutarken, özellikle İspanya ile ticari bağların koparılmasını talep etti. Aynı zamanda İran ile varılan geçici uzlaşmanın sona erdiğini belirten Trump, ilerleyen saatlerde ise kapalı oturumların ardından ittifak içinde "büyük bir sevgi ve birlik" olduğunu ifade ederek dikkatleri üzerine çekti.
İspanya'ya yönelik sert ticari yaptırım tehdidi
Açıklamalarının ilk bölümünde doğrudan İspanya'yı hedef alan Trump, Madrid yönetimini NATO içinde "berbat bir ortak" olarak tanımladı. İspanya'nın savunma harcamalarına yeterli katkıyı sunmadığını ve İran'a yönelik askeri stratejilerde Washington'a destek vermediğini savunan Trump, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'e İspanya ile tüm ticari ilişkilerin durdurulması yönünde talimat verdiğini açıkladı. Trump, "İspanya kayıp bir vaka. Onlarla artık hiçbir ticari iş yapmak istemiyoruz. Karşılıklı ziyaretler de dahil olmak üzere İspanya ile tüm ticareti kesmek istiyorum," sözleriyle müttefikler arasında soğuk rüzgarlar estirdi.
İran ile ateşkes bitti çıkışı ve Grönland ısrarı
ABD liderinin gündeminde sadece İspanya yoktu. Son dönemde bölgedeki üç tankere yapılan saldırıların ardından İran'a yönelik yeni askeri operasyonlar düzenleyen ve Tahran'ın petrol satış lisanslarını iptal eden Washington yönetimi, var olan kırılgan ateşkesi fiilen sonlandırdı. Trump, İran ile yapılan geçici anlaşmanın sona erip ermediği yönündeki bir soruya, "Bence bitti. Onlarla muhatap olmak istemiyorum," şeklinde net bir yanıt verdi.
Öte yandan Trump, geçmişte de diplomatik krizlere yol açan Grönland'ın ABD kontrolüne geçmesi gerektiği yönündeki talebini Ankara'da bir kez daha dile getirdi. Danimarka'nın yarı özerk bölgesi olan adanın ABD için çok önemli olduğunu savunan Trump'a Danimarka ve Grönland yönetimlerinden ret cevabı gecikmedi. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ve Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen, ülkelerinin satılık olmadığını ve ABD'nin kontrol taleplerinin bu gerçeği değiştirmeyeceğini kesin bir dille ifade etti.
Kapalı oturumların ardından değişen ton ve Ukrayna'ya Patriot müjdesi
İlk saatlerdeki gergin atmosfere rağmen, liderlerin basına kapalı gerçekleştirdiği oturumların ardından zirvenin havası belirgin şekilde yumuşadı. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile birlikte açıklamalarda bulunan Trump, içerideki görüşmelerde büyük bir sevgi ve uyum olduğunu belirtti. Zirvenin en somut adımlarından biri ise Ukrayna'ya yönelik savunma desteği oldu. Geçtiğimiz yıl sert eleştirdiği Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile bu kez daha sıcak bir temas kuran Trump, Rusya'nın artan hava saldırılarına karşı koyabilmesi amacıyla Ukrayna'ya kendi topraklarında Patriot füzeleri üretme lisansı verileceğini müjdeledi. Ayrıca NATO müttefikleri, ittifakın doğu kanadını güvenceye almak adına 2026 yılı için Ukrayna'ya 70 milyar euro (80 milyar dolar) tutarında yeni bir askeri yardım taahhüdünde bulundu.
Müttefiklerden Trump'ın eleştirilerine diplomatik yanıtlar
Washington'ın sert söylemlerine Avrupa başkentlerinden ve müttefiklerden ölçülü ancak tavizsiz yanıtlar geldi. İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, Trump ile son derece "samimi" bir sohbet gerçekleştirdiklerini, anlaşmazlıklar yerine ABD'nin ev sahipliği yapacağı Dünya Kupası ve golf üzerine konuştuklarını belirtti. Ancak İspanya Sağlık Bakanı Monica Garcia, çok daha net bir tepki göstererek, "Biz çok taraflılığı ve barışı savunan egemen, demokratik bir ülkeyiz. Kötü olan şey, diplomasiyi zorbalıkla karıştırmaktır," değerlendirmesinde bulundu. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise ABD'nin Grönland'ı zorla ilhak edeceğine inanmadığını belirterek, ittifak içindeki dayanışma kurallarının müttefiklerin birbirine saldırmamasını garanti altına aldığını hatırlattı. Yoğun diplomatik temasların ardından yayımlanan zirve sonuç bildirgesinde, tüm üyelerin NATO'nun 5. Maddesi kapsamında kolektif savunmaya olan sarsılmaz bağlılıkları bir kez daha güçlü bir şekilde teyit edildi.
