Amerika Birleşik Devletleri'nin (ABD), ev sahiplerinden biri olduğu 2026 Dünya Kupası son 16 turunda Belçika'ya 4-1 mağlup olarak turnuvaya veda etmesi, ülkedeki futbol altyapı sistemine yönelik tartışmaları yeniden alevlendirdi. 2002 yılından bu yana küresel turnuvalarda çeyrek final yüzü göremeyen ABD milli takımının bu başarısızlığı, dünyanın en zengin ülkesinin futbolda neden Avrupa devleriyle rekabet edemediği sorusunu gündeme taşıdı. Spor otoriteleri, bu durumun temelinde yatan en büyük sorunun, genç yeteneklerin keşfedilmesini ve geliştirilmesini engelleyen yüksek maliyetli altyapı kültürü olduğuna dikkat çekiyor.
'Parayla oyna' modeli yetenekleri engelliyor
ABD futbolunda uzun yıllardır eleştirilen "parayla oyna" (pay-to-play) modeli, özellikle alt ve orta gelir grubundaki ailelerin çocuklarının profesyonel spor yapabilmesinin önündeki en büyük engel olarak görülüyor. Ülkenin futbol efsanelerinden Landon Donovan, günümüzdeki yüksek akademi ücretlerinin kendi döneminde olması halinde futbola başlama şansının "sıfır" olduğunu ifade ederek mevcut sistemin acımasızlığını dile getirdi. Araştırmalara göre, ailelerin çocuklarının spor masrafları için ayırdıkları bütçe son beş yılda yaklaşık yüzde 46 oranında artış gösterirken, spora genel katılım oranı ise düşüş eğilimi sergiliyor. Sektör temsilcileri, milyonlarca yetenekli gencin maddi imkansızlıklar nedeniyle organize liglerin dışında kaldığını ve bu durumun ABD'nin küresel rekabette geriye düşmesine yol açtığını belirtiyor.
Maliyetleri düşürmek için 'Bırakın Çocuklar Oynasın' yasa tasarısı
Gençlik sporlarında yaşanan bu kriz, siyasetin de öncelikli gündem maddelerinden biri haline geldi. ABD'li Senatör Chris Murphy, spor endüstrisindeki tekelleşmeyi kırmak ve maliyetleri düşürmek amacıyla "Bırakın Çocuklar Oynasın" (Let Kids Play Act) adını taşıyan yeni bir yasa tasarısını Kongre'ye sundu. Tasarı, özel sermaye fonlarının gençlik sporlarına müdahalesini sınırlamayı ve fahiş fiyat artışlarına neden olan yatırımcıların sistemden çıkarılmasını hedefliyor. Senatör Murphy, günümüzde spor yapmak isteyen bir çocuğun ailesinin yıllık ortalama 5 bin doların üzerinde harcama yapmak zorunda kaldığını vurgulayarak, bu ticari yapının sporun doğasına aykırı olduğunu savundu.
Norveç modeli ve geleceğe yönelik adımlar
Artan maliyetlere çözüm arayışında olan spor yöneticileri ve uzmanlar, başarıya ulaşan farklı ülke modellerini de inceliyor. Özellikle 11 yaş altı çocuklar için skor tutmayı ve rekabetçi sıralamaları yasaklayan, tamamen spora erişim hakkına odaklanan Norveç sistemi, sürdürülebilir bir örnek olarak gösteriliyor. Öte yandan ABD Futbol Federasyonu, bu yapısal sorunları çözmek adına önemli bir adım atarak Fayetteville'de ilk merkezi ulusal antrenman tesisini hizmete açtı. Ulusal gençlik akademilerine ve milli takımlara ev sahipliği yapacak olan bu merkezin, ülke çapındaki dağınık altyapı sistemini tek bir çatı altında toplaması ve fırsat eşitsizliğini azaltması hedefleniyor. Uzmanlar, sistemde köklü bir reform yapılmadığı sürece ABD'nin elit seviyedeki futbolda kalıcı bir başarı elde etmesinin oldukça zor olduğunu öngörüyor.
