Küresel enerji arzının en kritik noktalarından biri olan Ortadoğu'da, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ile İran arasında artan askeri gerilim fiyatları doğrudan etkilemeye başladı. Yaşanan son olayların ardından piyasalarda oluşan arz riski endişesiyle birlikte Brent petrolün varil fiyatı yeniden 80 dolar seviyesinin üzerine çıktı. Önceki gün 79,44 dolara kadar yükselip günü 76,01 dolardan kapatan Brent petrol, vadeli piyasalarda bugün saat 19.59 itibarıyla dünkü kapanışa kıyasla yaklaşık yüzde 6,1 artarak 80,65 dolar seviyesinden işlem gördü. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili ise 75,69 dolardan alıcı buldu.
İnsansız deniz araçlarıyla düzenlenen operasyon piyasaları hareketlendirdi
Fiyatlarda gözlemlenen bu ani ve sert yükselişin arkasında, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) tarafından İran'a yönelik gerçekleştirilen yeni nesil askeri operasyonlar yatıyor. CENTCOM yetkililerinden yapılan açıklamada, ABD güçlerinin deniz üzerinde ilk defa saldırı amaçlı kamikaze insansız deniz aracı (İDA) kullanarak İran'a ait bir denizaltı ve gemi bakım tesisini hedef aldığı bildirildi. Dünyanın en yoğun petrol sevkiyat güzergahlarında yaşanan bu sıcak çatışma ortamı, enerji tedarik zincirinde yaşanabilecek olası kesintileri gündeme getirerek yatırımcıları tedirgin etti.
Bölgede karşılıklı hamleler ve jeopolitik riskler
ABD'nin dün sabah saatlerinde başlattığı ve gece boyunca sürdürdüğü operasyonlar, bölgedeki tansiyonu endişe verici bir noktaya taşıdı. Bu hamlelerin hemen ardından İran cephesinin de karşı adımlar attığı ve sabah saatlerinde Körfez bölgesindeki Kuveyt, Bahreyn ile Ürdün'e yönelik misillemelerde bulunduğu aktarıldı. Petrol üretimi ve ihracatı konusunda dünyanın can damarı sayılan bir coğrafyada peş peşe yaşanan bu gelişmeler, küresel ekonomik dengeler üzerinde ciddi bir baskı unsuru oluşturmaya devam ediyor.
Hürmüz Boğazı'nda stratejik abluka kararı
Askeri hareketliliğe ek olarak liderler düzeyinde yapılan diplomatik açıklamalar da piyasaların yönünü belirliyor. ABD Başkanı Donald Trump, küresel petrol ticaretinin beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı ile ilgili olarak sosyal medya üzerinden önemli değerlendirmelerde bulundu. Trump, boğazın açık kalacağını ancak sadece İran gemileri ile İran adına faaliyet gösteren ticari unsurların geçişinin engellendiğini belirtti. Bu yeni uygulamanın "İran ablukası" adıyla devreye alındığını duyuran ABD yönetimine, İran'dan sert bir yanıt geldi. İran Silahlı Kuvvetlerinin Hatemu'l Enbiya Merkez Karargahı yetkilileri, ABD'nin Hürmüz Boğazı'na yönelik herhangi bir müdahalesine kesinlikle izin vermeyeceklerini açıkladı. Bölgedeki bu stratejik restleşmenin petrol fiyatlarındaki yukarı yönlü dalgalanmayı bir süre daha desteklemesi öngörülüyor.
