Küresel enerji piyasaları, Orta Doğu'da tırmanan askeri ve diplomatik krizin etkisiyle kritik bir hareketlilik yaşıyor. ABD'nin İran'a yönelik geniş kapsamlı hava saldırıları düzenlemesi ve İran'ın Körfez bölgesindeki stratejik noktalara misillemeyle karşılık vermesi, dünya genelinde petrol fiyatları üzerinde doğrudan bir artış baskısı oluşturdu. Yaşanan askeri gelişmelerin ardından Brent petrolün varil fiyatı yaklaşık yüzde 5 oranında bir yükseliş kaydetti.
Dün operasyonların ilk etkileriyle birlikte 79,44 dolara kadar tırmanan Brent petrolün varil fiyatı, dengelenme çabalarıyla günü 76,01 dolar seviyesinde tamamlamıştı. Ancak bölgeden gelen yeni askeri açıklamalar ve gerilimin düşmeyeceğine yönelik sinyaller, vadeli piyasalarda fiyatları yeniden yukarı yönlü tetikledi. Brent petrol, sabah saatleri itibarıyla kapanış verilerine göre yüzde 4,56 artış göstererek 79,48 dolardan işlem görmeye başladı. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varil fiyatı ise 74,78 dolar seviyelerine ulaştı.
Hürmüz Boğazı ve enerji sevkiyatı üzerindeki stratejik tehditler
Enerji piyasalarındaki bu ani dalgalanmanın temel nedeni olarak, askeri çatışmaların yanı sıra lojistik hatların güvenliğine yönelik endişeler gösteriliyor. İran makamlarının, küresel petrol taşımacılığının en kritik noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen enerji sevkiyatını tamamen durdurma yönündeki tehditleri, arz güvenliği riskini en üst seviyeye çıkardı. Küresel petrol ticaretinin önemli bir kısmının geçtiği bu hattın kapanma ihtimali, piyasalarda tedarik krizine yol açabileceği endişesiyle fiyatları doğrudan etkiliyor.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) tarafından yapılan resmi açıklamada, kara ve deniz konuşlu savaş uçakları, insansız hava araçları ve savaş gemilerinden fırlatılan hassas güdümlü mühimmatlarla İran'a ait yaklaşık 140 askeri hedefin imha edildiği bildirildi. Operasyon kapsamında füze ve İHA mevzileri, deniz kuvvetlerine ait askeri unsurlar, mühimmat depoları, haberleşme ağları ve kıyı gözetleme tesislerinin hedef alındığı aktarıldı. Yapılan bilgilendirmede, son üç gece boyunca düzenlenen operasyonlarda toplamda 300'den fazla noktanın vurulduğu bilgisi paylaşıldı.
Bölgesel misillemeler ve küresel piyasaların geleceği
Askeri operasyonların derinleşmesiyle birlikte CENTCOM, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemilere yönelik harekat kabiliyetini zayıflatmak amacıyla yeni hava saldırıları başlatıldığını duyurdu. Açıklamada, söz konusu operasyonların ABD Başkanlığı düzeyinden gelen talimatlar doğrultusunda icra edildiği vurgulandı.
Buna karşılık olarak İran tarafı da askeri adımlara misillemeyle cevap verdiğini açıkladı. Yapılan resmi duyurularda, Ürdün, Bahreyn ve Kuveyt sınırları içindeki belirli noktaların hedef alındığı belirtildi. Orta Doğu'daki bu çok aktörlü kriz ortamı, uluslararası piyasaların odağını tamamen bölgeden gelecek resmi açıklamalara ve arz güvenliği önlemlerine çevirmesine neden oldu. Uzmanlar, askeri hareketliliğin devam etmesi durumunda enerji fiyatlarındaki oynaklığın küresel enflasyon ve tedarik zincirleri üzerinde kalıcı etkiler bırakabileceğini ifade ediyor.
