İki ayı geride bırakan çatışmaların ardından ABD Başkanı Donald Trump, İran krizi konusunda süresiz bir çıkmazla karşı karşıya kaldı. Çözümsüzlüğün uzaması, savaştan önceki döneme kıyasla ABD ve dünya için daha büyük bir sorun yaratma riski taşıyor.
İran'ın müzakereleri yeniden başlatmaya yönelik yeni teklifi Cuma günü Trump tarafından reddedildi. Anlaşmazlığın devam etmesi, yüksek benzin fiyatları gibi küresel ekonomik etkilerin süreceğine işaret ediyor. Bu durum, anketlerde düşüş yaşayan Trump'ın üzerindeki baskıyı artırırken Kasım ayındaki Kongre ara seçimleri öncesinde Cumhuriyetçi adayları zorluyor.
Trump'ın Savaş Hedefleri Gerçekleşmedi
ABD ve İsrail saldırıları İran'ın askeri kapasitesini zayıflatmış olsa da rejim değişikliği ve nükleer silah yolunun kapatılması gibi temel savaş hedefleri henüz gerçekleşmedi. İran, çatışma resmen sona erene ve Hürmüz Boğazı açılana kadar nükleer program tartışmalarının ertelenmesini teklif etti. Ancak nükleer sorunun hemen çözülmesini isteyen Trump bu teklifi kabul etmedi.
Tahran'ın Pakistanlı arabulucular aracılığıyla gönderdiği revize edilmiş teklif, küresel petrol fiyatlarında düşüşe neden oldu. Trump tekliften memnun olmadığını ancak telefon görüşmelerinin sürdüğünü belirtti. Beyaz Saray Sözcüsü Olivia Wales ise askeri ve ekonomik baskılarla İran'ın çaresizliğinin arttığını savundu.
Deniz Ablukası ve Askeri Seçenekler Masada
Trump'ın kapalı toplantılarda, İran'ın petrol ihracatını kesmek için aylarca sürebilecek uzun süreli bir deniz ablukası ihtimalini değerlendirdiği bildirildi. Aynı zamanda ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), boğazı nakliyeye açmak için kısa ve güçlü bir dizi saldırı planı hazırladı. Avrupalı diplomatlar ise krizde mevcut durumun devam etmesini bekliyor.
İran yönetimi, savaştan önce dünya petrolünün beşte birini taşıyan boğazdaki nakliyeyi durdurarak büyük bir koz elde etti. Uzmanlar, İran'ın askeri açıdan zayıflamış olsa bile Hürmüz Boğazı'nı kapatabilme gücünün onu savaştan önceki halinden daha güçlü kıldığını belirtiyor.
Haziran ayındaki saldırıların ardından yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun yeraltında kaldığı tahmin ediliyor. İran barışçıl amaçlı uranyum zenginleştirme hakkının tanınmasını talep ederken; Trump'ın İran'ı Hizbullah, Husiler ve Hamas gibi grupları desteklemekten vazgeçirme hedefi de henüz sonuç vermedi.
Donmuş Çatışma Riski ve Seçim Baskısı
ABD istihbarat kurumları, Trump'ın tek taraflı zafer ilan edip geri çekilmesi senaryosunu inceliyor. Bağımsız analistler, askeri operasyonlardan sağ çıkan Tahran'ın bunu kendi stratejik başarısı olarak göreceğini ifade ediyor. Müzakerelerin tıkanması, savaşın kalıcı bir çözüme ulaşamayan donmuş çatışma haline gelme riskini doğrudan artırıyor.
Trump, boğazın açılmasına yardım etmeyen NATO ortaklarını eleştirirken, müttefiklerle yaşanan çatlaklar ABD'nin Orta Doğu'daki kuvvetlerini azaltmasını zorlaştırıyor. İsrail-ABD saldırılarında Ayetullah Ali Hamaney'in ölmesi sonrası İran'da çok daha sertlik yanlısı bir yönetim başa geçti. Trump'ın İran halkına yaptığı yönetimi devirme çağrısı ise karşılık bulmadı.
İç siyasette Trump'ın onay oranı yüzde 34'e geriledi. Cumhuriyetçilerin Kongre çoğunluğunu kaybetme riski taşıdığı seçimler öncesinde benzin fiyatları galon başına 4 doları aştı. Uzmanlara göre İran yönetimi parçalanmıyor; aksine Trump'ın iç siyasetteki sıkıntılarının farkında olarak zamana oynuyor.
