Güney Afrika Cumhuriyeti'nin Johannesburg kentinde, ABD'nin mülteci kabul programı kapsamında faaliyet gösteren başvuru merkezine düzenlenen operasyon, Washington ile Pretoria arasında diplomatik gerilimi tırmandırdı. Operasyonda Kenya vatandaşı 7 kişinin gözaltına alınması ve sınır dışı edilmesi, iki ülke arasında karşılıklı sert açıklamalara yol açtı.
ABD'den sert tepki: 'Kabul edilemez taciz'
ABD Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, Güney Afrikalı beyaz çiftçilere yönelik mülteci kabul programı kapsamında çalışan yetkililerin gözaltına alınmasının şiddetle kınandığı belirtildi.
Açıklamada, ABD adına çalışan bazı yetkililerin pasaport bilgilerinin kamuoyuyla paylaşıldığı iddia edilerek, bu durumun 'kabul edilemez bir taciz biçimi' olduğu savunuldu. Söz konusu operasyonun, 'Güney Afrika'nın ABD hükümeti personelini korkutma girişimi' olarak değerlendirildiği ifade edildi.
ABD yönetimi, yasal ve barışçıl biçimde yurt dışında görev yapan hükümet yetkilileri ve vatandaşlarına yönelik bu tür uygulamalara müsamaha gösterilmeyeceğini vurguladı.
'Ciddi sonuçları olur' uyarısı
ABD Dışişleri Bakanlığı açıklamasında, Güney Afrika hükümetine yönelik sert ifadeler de yer aldı. Açıklamada, 'Güney Afrika hükümetinin sorumluları hesap vermeye zorlamaması ciddi sonuçlara yol açacaktır. Pretoria'yı bu durumu derhal kontrol altına almaya ve sorumlular hakkında gerekli adımları atmaya çağırıyoruz' denildi.
Bu ifadeler, iki ülke arasındaki diplomatik tansiyonun daha da yükselebileceği yorumlarına yol açtı.
Güney Afrika'dan yanıt: 'Göç yasalarına tam uyum'
Güney Afrika Uluslararası İlişkiler ve İşbirliği Bakanlığı ise ABD'nin suçlamalarını reddetti. Bakanlıktan yapılan açıklamada, Johannesburg'daki operasyonun ve 7 Kenya vatandaşının gözaltına alınıp sınır dışı edilmesinin ülkenin göçmenlik yasalarına tamamen uygun şekilde gerçekleştirildiği belirtildi.
Açıklamada, gözaltına alınan kişilerin gerekli çalışma izinleri olmadan faaliyet yürüttüklerinin tespit edildiği vurgulandı. Güney Afrika hükümetinin egemenlik haklarından ve hukukun üstünlüğünden taviz vermeyeceği ifade edildi.
Kimlik bilgileri iddiası yalanlandı
ABD'li yetkililerin kimlik bilgilerinin kamuoyuyla paylaşıldığı yönündeki iddiaları da reddeden Güney Afrika makamları, veri güvenliği konusunun son derece ciddiye alındığını belirtti.
Açıklamada, 'Güney Afrika, veri güvenliğiyle ilgili tüm meselelerde sıkı yasal ve diplomatik protokoller çerçevesinde hareket eder. Devletin bu tür eylemlerde dahli olduğuna dair her türlü iddiayı kesin bir dille reddediyoruz' ifadeleri kullanıldı.
Operasyonun arka planı
ABD'nin, Güney Afrikalı beyaz çiftçilere yönelik mülteci kabul programı kapsamında Johannesburg'da açtığı başvuru merkezine 17 Aralık'ta düzenlenen operasyonda, turist vizesiyle ülkede bulundukları ve yasa dışı çalıştıkları tespit edilen 7 Kenya vatandaşı gözaltına alınarak sınır dışı edilmişti.
Söz konusu operasyon, ABD'nin Güney Afrika'daki mülteci politikalarına yönelik eleştirilerin ve tartışmaların yoğunlaştığı bir dönemde gerçekleşti.
Trump'ın 'beyaz çiftçiler' iddiası tartışma yaratıyor
ABD Başkanı Donald Trump, Güney Afrika'nın yaklaşık 63 milyonluk nüfusunun yüzde 8'inden fazlasını oluşturan beyazların soykırıma uğradığını ve topraklarına el konulduğunu öne sürüyor. Bu iddialar, Güney Afrika yönetimi tarafından defalarca reddedilmişti.
Bu kapsamda ABD, mayıs ayından bu yana 'beyaz Güney Afrikalı çiftçilere' mülteci statüsü tanıyor. Washington yönetimi, gelecek yıl kabul edilmesi planlanan 7 bin 500 mültecinin büyük bölümünün, 'ırk ayrımcılığına uğradıkları' gerekçesiyle Güney Afrikalı beyaz çiftçilerden seçileceğini duyurmuştu.
G20 gerilimi de sürüyor
Öte yandan Trump yönetimi, Kasım ayında Johannesburg'da düzenlenen G20 Liderler Zirvesi'ne katılım göstermemişti. ABD'nin, Güney Afrika'nın G20 üyeliğinin askıya alınması için girişimlerde bulunduğu da uluslararası basına yansımıştı.
Uzmanlar, mülteci başvuru merkezine yönelik operasyonun, zaten hassas olan ABD–Güney Afrika ilişkilerinde yeni bir gerilim başlığı oluşturduğunu ve diplomatik krizin derinleşebileceğini değerlendiriyor.
