5 Şubat, tarih sayfalarında hem gökyüzüne uzanan başarıların hem de yürek yakan kazaların, hem anayasal devrimlerin hem de futbol dünyasındaki inanılmaz tesadüflerin bir araya geldiği nadir günlerden biridir. Apollo 14'ün Ay yüzeyine yumuşak inişinden, Türkiye'de Laiklik ilkesinin Anayasa'ya girişine; Cristiano Ronaldo ve Neymar gibi dünya yıldızlarının doğumundan, Adnan Kahveci'nin trajik kaybına kadar pek çok kritik gelişme bugün yaşanmıştır.
Siyasetten bilime, spordan sanata kadar 5 Şubat tarihli tüm önemli gelişmeleri, kronolojik ve çarpıcı detaylarla sizler için derledik. İşte 'Tarihte Bugün' köşesinin 5 Şubat panoraması!
5 Şubat'ta Yaşanan Önemli Tarihi Olaylar
Dünya ve Türkiye tarihini şekillendiren anayasal değişiklikler, keşifler ve trajediler bugün yaşandı.
- 1869 - 'Hoş Geldin Yabancı': Avustralya'nın Victoria eyaletinde, yerin sadece birkaç santimetre altından 78 kilogram ağırlığında bir altın külçesi çıkarıldı. %91'i saf altından oluşan bu dev kütleye 'Welcome Stranger' (Hoş Geldin Yabancı) adı verildi.
- 1919 - Sinemanın Devleri Birleşti: Sessiz sinemanın efsanesi Charlie Chaplin, Mary Pickford, Douglas Fairbanks ve D.W. Griffith ile güçlerini birleştirerek United Artists film şirketini kurdu. Bu, sanatçıların stüdyo sistemine karşı bağımsızlık ilanıydı.
- 1924 - Türk Kadınlar Birliği: Nezihe Muhittin başkanlığında, kadın hakları mücadelesinin en önemli kalelerinden biri olan Türk Kadınlar Birliği kuruldu.
- 1937 - Altı Ok Anayasa'da: 1924 Anayasası'nda yapılan tarihi değişiklikle, Cumhuriyet Halk Partisi'nin altı ilkesi anayasa metnine girdi. Madde 2; 'Türkiye Devleti Cumhuriyetçi, Milliyetçi, Halkçı, Devletçi, Laik ve İnkılapçıdır' şeklinde düzenlendi.
- 1958 - Kayıp Hidrojen Bombası: Soğuk Savaş'ın en korkutucu olaylarından biri yaşandı. ABD Hava Kuvvetleri, Georgia eyaleti açıklarında bir hidrojen bombası düşürdü. Bomba günümüzde hala bulunamamıştır.
- 1971 - Apollo 14 Ay'da: NASA'nın Apollo programı kapsamında fırlatılan Apollo 14, Ay yüzeyindeki Fra Mauro bölgesine başarılı bir iniş gerçekleştirdi. Alan Shepard ve Edgar Mitchell Ay yüzeyinde yürürken, Stuart Roosa yörüngede kaldı.
- 1975 - ABD Silah Ambargosu: ABD Kongresi'nin aldığı karar uyarınca, Türkiye'ye yönelik silah ambargosu fiilen başladı. Ambargonun gerekçesi, Türkiye'nin 1974 Kıbrıs Barış Harekatı idi.
- 1993 - Adnan Kahveci'nin Vefatı: Türk siyasetinin parlak isimlerinden, eski Maliye Bakanı Adnan Kahveci, eşi ve kızıyla birlikte Bolu-Gerede yakınlarında geçirdiği şüpheli trafik kazasında hayatını kaybetti.
- 1994 - Markale Katliamı: Bosna Savaşı'nın en kanlı günlerinden biri yaşandı. Saraybosna'daki Markale Pazar Yeri'ne düşen havan topu 68 sivilin ölümüne, 144 kişinin yaralanmasına neden oldu.
- 2006 - Rahip Santoro Cinayeti: Trabzon'daki Santa Maria Katolik Kilisesi'nde görevli Rahip Andrea Santoro, dua ettiği sırada uğradığı silahlı saldırı sonucu hayatını kaybetti.
- 2020 - Pegasus Uçak Kazası: İzmir-İstanbul seferini yapan Pegasus Hava Yolları'na ait uçak, Sabiha Gökçen Havalimanı'na iniş sırasında pistten çıkarak parçalandı. Faciada 3 kişi hayatını kaybetti, 179 kişi yaralandı.
5 Şubat: Futbolun 'Altın Günü'
Bugün, futbol tarihinin en büyük tesadüflerinden birine ev sahipliği yapıyor. Dünya futboluna damga vurmuş efsaneler aynı gün doğdu.
- 1965 - Gheorghe Hagi: 'Karpatların Maradonası', Galatasaray ve Romanya futbolunun efsanesi.
- 1984 - Carlos Tevez: Arjantinli golcü, hırsı ve yeteneğiyle tanınan 'Apache'.
- 1985 - Cristiano Ronaldo: 5 Ballon d'Or sahibi, rekorların adamı, Portekizli süper yıldız.
- 1992 - Neymar: Brezilya futbolunun sihirbazı, modern futbolun en teknik isimlerinden biri.
- 1995 - Adnan Januzaj: Belçikalı yetenekli futbolcu.
5 Şubat'ta Doğan Diğer Ünlüler
- 1840 - John Boyd Dunlop: İskoçyalı mucit, lastik tekerleğin geliştiricisi.
- 1878 - André Citroën: Fransız otomobil üreticisi ve Citroën markasının kurucusu.
- 1940 - H. R. Giger: 'Alien' (Yaratık) filminin tasarımcısı, İsviçreli sürrealist sanatçı.
- 1946 - Charlotte Rampling: İngiliz sinemasının ikonik oyuncusu.
- 1948 - Sven-Göran Eriksson: İsveçli ünlü teknik direktör (Geçtiğimiz yıl vefat etti).
- 1969 - Michael Sheen: Galli ödüllü aktör.
- 1987 - Özge Gürel: Türk oyuncu.
- 2003 - Sümeyye Boyacı: Paralimpik yüzücü.
5 Şubat'ta Hayatını Kaybedenler
- 1883 - Pertevniyal Sultan: Sultan Abdülaziz'in annesi ve Valide Sultan.
- 1887 - Beşir Fuad: İlk Türk pozitivist ve natüralist, intiharıyla döneme damga vuran fikir adamı.
- 1937 - Lou Andreas-Salomé: Nietzsche, Rilke ve Freud ile olan dostluklarıyla bilinen Rus asıllı psikanalist ve yazar.
- 1993 - Joseph L. Mankiewicz: 'All About Eve' filminin yönetmeni, Oscar sahibi sinemacı.
- 2020 - Kirk Douglas: Hollywood'un altın çağının efsanevi aktörü, 'Spartacus' rolüyle ölümsüzleşti.
- 2021 - Christopher Plummer: Kanadalı efsanevi oyuncu.
- 2023 - Pervez Müşerref: Eski Pakistan Cumhurbaşkanı ve asker.
Bilim, Sanat ve Teknoloji Dünyasından Notlar
5 Şubat, sadece siyasi olaylarla değil, kültürel ilklerle de hatırlanır:
- Greenwich Sinyalleri (1924): Greenwich Gözlemevi, saat başı zaman sinyallerini yayınlamaya başlayerek küresel zaman senkronizasyonunda yeni bir dönem başlattı.
- İlk Türk Tangosu (1932): Seyyan Hanım, 'Mazi Kalbimde Bir Yaradır' adlı eseri seslendirerek Türk müzik tarihinde bir ilke imza attı.
- Modern Zamanlar (1936): Charlie Chaplin'in sanayileşmeyi ve makineleşmeyi eleştirdiği başyapıtı Modern Zamanlar (Modern Times) gösterime girdi. Chaplin'in 'Şarlo' karakterini son kez canlandırdığı filmdir.
- Uzay Yürüyüşü Rekoru (2007): Amerikalı astronot Sunita Williams, 22 saat 27 dakikalık uzay yürüyüşü ile o dönem 'en uzun uzay yürüyüşünü yapan kadın' unvanını kazandı.
Özetle 5 Şubat
Bugün; Ronaldo ve Hagi'nin doğum günü pastasını üflediği, Adnan Kahveci'nin hüzünle anıldığı, Atatürk'ün Bursa Nutku'na giden sürecin yaşandığı ve Apollo 14 astronotlarının Ay tozuna bastığı gündür. Tarih, 5 Şubat'ta zafer, sanat, spor ve siyaseti aynı potada eritmiştir.
