28 Aralık Tarihte Bugün: Uludere Olayı ve Sinemanın Doğuşu
Tarih 28 Aralık... Kışın en soğuk günlerinde, tarihin hem en aydınlık hem de en karanlık anlarına tanıklık etmiş bir gün. Sinemanın ilk kez bir sanat ve eğlence aracı olarak halkla buluştuğu, Lumière kardeşlerin Paris'te izleyicileri büyülediği anlardan; Uludere'de yürekleri dağlayan o acı olaya kadar geniş bir yelpaze...
İsmet Paşa'nın ebedi istirahatgahına uğurlandığı, Galileo'nun Neptün'ü bir yıldız sandığı, Wilhelm Röntgen'in X ışınlarıyla tıbbın kaderini değiştirdiği gün bugün. İşte 28 Aralık tarihine kazınan tüm olaylar, doğumlar ve vefatlar...
28 Aralık Tarihinde Yaşanan Önemli Olaylar
1612 - Galileo Galilei, Neptün'ü keşfeden ilk astronom oldu. Fakat yanlışlıkla onu bir yıldız olarak tanımladı.
1785 - NGC 2022 bulutsusu, Frederick William Herschel tarafından keşfedildi.
1836 - İspanya, Meksika'nın bağımsızlığını tanıdı.
1846 - Iowa, Amerika Birleşik Devletleri'nin 29. eyaleti oldu.
1869 - Ohio'lu (ABD) diş doktoru William F. Semple, sakızın patentini aldı.
1878 - Dundee (Birleşik Krallık) yakınlarındaki bir demiryolu köprüsü (Tay Bridge) çöktü: 75 kişi buzlu sularda boğuldu.
1895 - Alman bilim insanı Wilhelm Röntgen, X ışınlarını keşfettiğini duyurdu.
1895 - Lumière kardeşler, Paris'te Boulevard des Capucinesdeki Grand Cafede izleyiciden ücret alınan ilk gösterimlerini yaparak dünyanın ilk gerçek sinema gösterisini gerçekleştirmiş oldular.
1897 - Edmond Rostand'ın yazdığı 'Cyrano de Bergerac' adlı oyun Paris'te gösterime girdi.
1908 - Sicilya Messina'da 7,5 büyüklüğünde deprem: 80 bin kişi öldü.
1973 - Aleksandr Soljenitsin, Sovyet hapishanelerini anlattığı 'Gulag Takımadaları' adlı eserini yayımladı.
1973 - İsmet İnönü, Devlet töreniyle Anıtkabir'e defnedildi.
1980 - Gaziantep'te bir eve düzenlenen baskın sırasında çıkan çatışmada Üsteğmen Şahin Akkaya, sol görüşlü militan Veysel Güney tarafından başından vurularak öldürüldü.
1981 - Amerikalı ilk tüp bebek Elizabeth Jordan Carr, Norfolk-Virginia'da dünyaya geldi.
1989 - Yeni Güney Galler-Avustralya'da, 5,6 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi: 13 kişi öldü.
1997 - Ankara metrosu açıldı.
1999 - Saparmurat Niyazov, kendisini Türkmenistan'ın yaşam boyu lideri ilan etti.
2000 - Adrian Năstase, Romanya Başbakanı oldu.
2011 - Uludere olayı; Şırnak'ın Uludere ilçesi yakınlarındaki Irak topraklarında, Türk Hava Kuvvetlerinin F-16 savaş uçaklarıyla yaptığı bombardıman sonucunda, Kürt kökenli vatandaşların oluşturduğu bir kaçakçı kafilesinden, 34 kişi hayatını kaybetti.
28 Aralık Tarihinde Doğan Ünlüler
1804 - Alexander Keith Johnston, İskoç coğrafyacı (ö. 1871)
1847 - Viktor von Tschusi zu Schmidhoffen, Avusturyalı ornitolog (ö. 1924)
1855 - Juan Zorrilla de San Martín, Uruguaylı şair, yazar ve hatip (ö. 1931)
1856 - Woodrow Wilson, Amerikalı siyasetçi, ABD'nin 28. Başkanı ve Nobel Barış Ödülü sahibi (ö. 1924)
1865 - Félix Vallotton, İsviçreli-Fransız ressam ve matbaacı (ö. 1925)
1870 - Mehmed Džemaludin Čaušević, Bosnalı din adamı (ö. 1938)
1871 - Frederick William Pethick-Lawrence, Britanyalı politikacı (ö. 1961)
1882 - Arthur Stanley Eddington, İngiliz astrofizikçi (ö. 1944)
1882 - Lili Elbe, Danimarkalı transseksüel kadın (ö. 1931)
1884 - Joseph Pholien, Belçikalı Katolik siyasetçi (ö. 1968)
1885 - Vladimir Tatlin, Sovyet mimar, heykelci ve kuramcı (ö. 1953)
1887 - Walter Ruttmann, Alman yönetmen (ö. 1941)
1887 - Rudolf Beran, Çek siyasetçi (ö. 1954)
1888 - F. W. Murnau, Alman sinema yönetmeni (ö. 1931)
1897 - İvan Konev, Sovyetler Birliği Mareşali (ö. 1973)
1903 - Earl Hines, Amerikalı piyanist (ö. 1983)
1903 - John von Neumann, Macar-Amerikalı matematikçi ve bilgisayar bilimcisi (ö. 1957)
1908 - Lew Ayres, Amerikalı aktör (ö. 1996)
1914 - Pops Staples, Amerikalı siyahi gospel ve blues müzisyeni (ö. 2000)
1921 - Johnny Otis, Yunan asıllı Amerikalı blues müzisyeni ve şarkıcısı (ö. 2012)
1922 - Stan Lee, Amerikalı çizgi roman yazarı, editör ve yapımcı (Marvel'ın yaratıcısı) (ö. 2018)
1924 - İsmet Ay, Türk tiyatro oyuncusu (ö. 2004)
1924 - Milton Obote, Uganda Devlet Başkanı (ö. 2005)
1924 - Girma Wolde-Giorgis, Etiyopyalı siyasetçi (ö. 2018)
1925 - Hildegard Knef, Alman aktris, şarkıcı ve yazar (ö. 2002)
1926 - Gökşin Sipahioğlu, Türk gazeteci ve foto muhabiri (Sipa Press kurucusu) (ö. 2011)
1928 - Moe Koffman, Kanadalı bestekar, aranjör, caz saksofoncusu ve flütçüsü (ö. 2001)
1931 - Guy Debord, Fransız Marksist filozof, yazar ve sinemacı (ö. 1994)
1931 - Martin Milner, Amerikalı oyuncu (ö. 2015)
1932 - Nichelle Nichols, Amerikalı şarkıcı, oyuncu ve dublaj sanatçısı (ö. 2022)
1932 - Manuel Puig, Arjantinli yazar (ö. 1990)
1933 - John Y. Brown Jr., Amerikalı siyasetçi, hayırsever ve iş adamı (ö. 2022)
1934 - Maggie Smith, İngiliz oyuncu ve Oscar ödüllü yıldız (Harry Potter - McGonagall) (ö. 2024)
1934 - Hüseyin Kıvrıkoğlu, Türk Asker ve 23. Genelkurmay Başkanı
1937 - Ratan Tata, Hint şirket yöneticisi (ö. 2024)
1939 - Michael Hinz, Alman oyuncu (ö. 2008)
1942 - Benoît Allemane, Fransız seslendirme sanatçısı, aktör ve radyocu (ö. 2025)
1944 - Sandra Faber, Amerikalı astrofizikçi
1944 - Kary Mullis, Amerikalı biyokimyacı ve Nobel Kimya Ödülü sahibi (ö. 2019)
1946 - Hubert Green, Amerikalı golfçü (ö. 2018)
1947 - Mustafa Akıncı, Kıbrıs Türkü siyasetçi ve KKTC'nin 4. Cumhurbaşkanı
1953 - Richard Clayderman, Fransız piyanist
1954 - Denzel Washington, Amerikalı sinema oyuncusu ve Oscar sahibi
1955 - Liu Xiaobo, Çinli insan hakları savunucusu ve Nobel Barış Ödülü sahibi (ö. 2017)
1956 - Nigel Kennedy, İngiliz kemancı ve viyolacı
1965 - Dany Brillant, Tunuslu Yahudi asıllı Fransız şarkıcı
1966 - Vyaçeslav Gayzer, Rus siyasetçi
1969 - Linus Benedict Torvalds, Finlandiya asıllı Amerikalı bilgisayar mühendisi ve Linux geliştiricisi
1971 - Anita Doth, Hollandalı kadın şarkıcı
1972 - Sergi Barjuán, İspanyol futbolcu ve teknik direktör
1972 - Patrick Rafter, Avustralyalı grand slam şampiyonu tenisçi
1973 - Seth Meyers, Amerikalı komedyen, siyasi yorumcu ve televizyon sunucusu
1974 - Markus Weinzierl, Eski Alman futbolcu ve teknik direktör
1977 - Keremcem, Türk şarkıcı ve sinema oyuncusu
1977 - Mine Çayıroğlu, Türk şarkıcı, şarkı yazarı ve oyuncu
1978 - John Legend, Amerikalı şarkıcı, söz yazarı ve aktör
1978 - Özgü Namal, Türk oyuncu
1979 - James Blake, Amerikalı profesyonel tenis oyuncusu
1979 - Noomi Rapace, İsveçli oyuncu
1980 - Vanessa Ferlito, Amerikalı aktris
1980 - Lomana LuaLua, Demokratik Kongolu eski futbolcu
1981 - Khalid Boulahrouz, Fas Berberisi asıllı Hollandalı eski defans futbolcusu
1981 - Sienna Miller, İngiliz kadın oyuncu, model ve moda tasarımcısı
1982 - Cedric Benson, Amerikan futbolu oyuncusu
1984 - Martin Kaymer, Alman golfçü
1986 - Tom Huddlestone, İngiliz millî futbolcu
1987 - Thomas Dekker, Amerikalı oyuncu
1989 - Kamilė Nacickaitė, Litvanyalı basketbolcu
1989 - Salvador Sobral, Portekizli şarkıcı
1994 - Abdulkadir Parmak, Türk milli futbolcu
1994 - Odd Christian Eiking, Norveçli bisikletçi
1995 - Yiğit Gülmezoğlu, Türk millî voleybolcu
1999 - Merih Öztürk, Türk Model ve oyuncu
28 Aralık Tarihinde Hayatını Kaybedenler
1367 - Ashikaga Yoshiakira, Ashikaga şogunluğunun ikinci şogunu (d. 1330)
1538 - Andrea Gritti, Venedik Cumhuriyeti 'Doçe'si (d. 1455)
1622 - François de Sales, Fransız Piskopos ve Mistik (d. 1567)
1694 - II. Mary, İngiltere Kraliçesi (d. 1662)
1706 - Pierre Bayle, Fransız filozof (d. 1647)
1708 - Joseph Pitton de Tournefort, Fransız doğabilimci (d. 1656)
1734 - Rob Roy MacGregor, İskoç halk kahramanı (d. 1671)
1736 - Antonio Caldara, İtalyan besteci (d. 1670)
1795 - Eugenio Espejo, Güney Amerikalı doktor ve yazar (d. 1747)
1849 - Quatremère de Quincy, Fransız yazar ve arkeolog (d. 1755)
1869 - Aleksandre Orbeliani, Gürcü şair ve tarihçi (d. 1802)
1870 - Aleksey Lvov, Rus besteci (d. 1799)
1912 - Ahmet Mithat Efendi, Türk yazar ve gazeteci (d. 1844)
1924 - Léon Bakst, Rus sanatçı (d. 1866)
1925 - Sergey Yesenin, Rus şair (d. 1895)
1937 - Maurice Ravel, Fransız besteci (d. 1875)
1942 - Ahmet İhsan Tokgöz, Türk siyasetçi ve yazar (d. 1868)
1945 - Theodore Dreiser, Amerikalı yazar (d. 1871)
1947 - III. Vittorio Emanuele, İtalya kralı (d. 1869)
1950 - Max Beckmann, Alman ressam (d. 1884)
1952 - Alexandrine, İzlanda Kraliçesi (d. 1879)
1952 - Kerim Erim, Türk ordinaryüs matematikçi (d. 1894)
1959 - Ante Pavelić, Hırvat faşist siyasetçi (d. 1889)
1963 - Paul Hindemith, Alman besteci (d. 1895)
1967 - Katharine McCormick, Amerikalı aktivist (d. 1875)
1984 - Sam Peckinpah, Amerikalı sinema yönetmeni (d. 1925)
1985 - Dian Fossey, Amerikalı etolojist (d. 1932)
1989 - Hermann Oberth, Alman fizikçi (d. 1894)
1990 - Warren Skaaren, Amerikalı senaryo yazarı (d. 1946)
1993 - William L. Shirer, Amerikalı gazeteci ve tarihçi (d. 1904)
2004 - Susan Sontag, Amerikalı yazar (d. 1933)
2009 - The Rev, Amerikalı müzisyen (d. 1981)
2011 - Hasan Mutlucan, Türk Halk Müziği sanatçısı ('Kahramanlık Türküleri' ile tanınan) (d. 1926)
2012 - Václav Drobný, Çek futbolcu (d. 1980)
2013 - İlya Tsımbalar, Rus futbolcu (d. 1969)
2014 - Frankie Randall, Amerikalı sanatçı (d. 1938)
2014 - Leelah Alcorn, Amerikalı trans genç kız (d. 1997)
2015 - Eloy Inos, siyasetçi (d. 1949)
2015 - Lemmy Kilmister, Motörhead efsanesi (d. 1945)
2016 - Pierre Barouh, Fransız sanatçı (d. 1934)
2016 - Debbie Reynolds, Amerikalı oyuncu (d. 1932)
2016 - Ellen Watters, bisiklet yarışçısı (d. 1988)
2017 - Rubens Augusto de Souza Espínola, Katolik episkoposu (d. 1928)
2017 - Sue Grafton, Amerikalı yazar (d. 1940)
2017 - Rose Marie, Amerikalı komedyen (d. 1923)
2018 - Toshiko Fujita, Japon sanatçı (d. 1950)
2018 - Peter Hill-Wood, Britanyalı iş insanı (d. 1936)
2018 - Amos Oz, İsrailli romancı (d. 1939)
2018 - Shehu Shagari, Nijeryalı devlet adamı (d. 1925)
2019 - Nilcéa Freire, Brezilyalı siyasetçi (d. 1953)
2019 - Thanos Mikroutsikos, Yunan besteci (d. 1947)
2020 - Josefina Echánove, Meksikalı aktris (d. 1927)
2020 - Fou Ts'ong, piyanist (d. 1934)
2020 - George Hudson, futbolcu (d. 1937)
2020 - Armando Manzanero, Meksikalı müzisyen (d. 1935)
2021 - Hugo Maradona, Arjantinli futbolcu (Diego Maradona'nın kardeşi) (d. 1969)
2021 - Nikolay Şirşov, Özbek futbolcu (d. 1974)
2021 - Tibi, Portekizli futbolcu (d. 1951)
2022 - Arata Isozaki, Japon mimar (d. 1931)
2022 - Rodolfo Micheli, Arjantinli futbolcu (d. 1930)
2022 - Linda de Suza, Portekizli şarkıcı (d. 1948)
2024 - Martin Karplus, Nobel ödüllü kimyager (d. 1930)
