Tarih 16 Şubat'ı gösterdiğinde, İstanbul sokakları siyasi tarihimizin en karanlık günlerinden birine şahitlik etti. Bugün; 6. Filo'yu protesto eden gençlerin üzerine Taksim'de gölge düştüğü, Fidel Castro'nun Küba'da ipleri tamamen eline aldığı ve modern psikolojinin güler yüzü Doğan Cüceloğlu'nun sessizce aramızdan ayrıldığı gündür. Ayrıca, Rus muhalif Aleksey Navalni'nin hapishanedeki ölümüyle dünya gündeminin sarsıldığı tarihtir.
İşte Erzurum'un işgalinden Kyoto Protokolü'ne, The Weeknd'in doğumundan Naylon'un icadına uzanan 16 Şubat...
1. Türkiye'nin Utanç Günü: 'Kanlı Pazar' (1969)
Türk siyasi tarihinin en büyük kırılma noktalarından biri 16 Şubat 1969'da İstanbul'da yaşandı. ABD'nin 6. Filo'sunu protesto etmek için Beyazıt'tan Taksim'e yürüyen 76 gençlik örgütü, Taksim Meydanı'nda 'Müslüman Türkiye' sloganları atan sağcı bir grubun saldırısına uğradı.
- Olaylar sırasında Ali Turgut Aytaç ve Duran Erdoğan bıçaklanarak öldürüldü, yaklaşık 200 kişi yaralandı.
- Tarihe 'Kanlı Pazar' olarak geçen bu olay, Türkiye'de sağ-sol çatışmasının fitilini ateşleyen ve 12 Mart muhtırasına giden yolu döşeyen en kritik dönemeçlerden biri oldu.
2. Küba'da Yeni Dönem: Fidel Castro Başkan Oldu (1959)
Küba Devrimi'nin lideri Fidel Castro, diktatör Fulgencio Batista'yı devirdikten yaklaşık bir buçuk ay sonra, 16 Şubat 1959'da resmen Küba Devlet Başkanı oldu.
- Bu tarih, Batı Yarımküre'de kurulan ilk komünist devletin kurumsallaşmaya başladığı ve Soğuk Savaş'ın en sıcak cephelerinden birinin açıldığı gündür.
3. Rusya'da Bir Muhalifin Sonu: Aleksey Navalni (2024)
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in en büyük siyasi rakibi olarak görülen Aleksey Navalni, 16 Şubat 2024'te Kuzey Kutbu'na yakın bir cezaevinde hayatını kaybetti.
- Zehirlenme girişimlerinden sağ kurtulan ancak ülkesine döndüğünde tutuklanan Navalni'nin ölümü, dünya çapında protestolara ve diplomatik krizlere neden oldu.
4. Gönüllerin Rehberi Sustu: Doğan Cüceloğlu (2021)
Türkiye'nin en sevilen psikologlarından ve yazarlarından Doğan Cüceloğlu, 16 Şubat 2021'de evinde geçirdiği ani rahatsızlık sonucu aramızdan ayrıldı.
- 'Savaşçı', 'Mış Gibi Yaşamlar' ve 'İçimizdeki Çocuk' gibi eserleriyle milyonların hayatına dokunan Cüceloğlu'nun vefatı, tüm Türkiye'yi yasa boğdu.
5. Erzurum'un Kara Kışı: Rus İşgali (1916)
I. Dünya Savaşı'nın en çetin cephelerinden biri olan Doğu Anadolu'da, Rus İmparatorluğu orduları 16 Şubat 1916'da Erzurum'u işgal etti.
- Osmanlı ordusu, dondurucu soğuk ve yetersiz teçhizata rağmen şehri savunmaya çalışsa da geri çekilmek zorunda kaldı. Bu işgal, 1918'e kadar sürecek olan acı dolu günlerin başlangıcıydı.
6. İstikbal Göklerdedir: Türk Hava Kurumu (1925)
Cumhuriyet'in havacılık vizyonunun en somut adımı bugün atıldı. Mustafa Kemal Paşa'nın emriyle, Türk Tayyare Cemiyeti (bugünkü adıyla Türk Hava Kurumu) 16 Şubat 1925'te kuruldu.
- Amaç, Türkiye'de sivil ve askeri havacılığı geliştirmek ve gençlere havacılığı sevdirmekti.
7. İklim İçin Küresel Adım: Kyoto Protokolü (2005)
Dünyanın karşı karşıya olduğu en büyük tehditlerden biri olan iklim değişikliğiyle mücadele için hazırlanan Kyoto Protokolü, 16 Şubat 2005'te resmen yürürlüğe girdi.
- Sera gazı emisyonlarını azaltmayı hedefleyen bu anlaşma, çevre diplomasisinin en önemli kilometre taşlarından biri kabul edilir.
8. Teknoloji ve Günlük Hayatın Dönüşümü
- Naylonun İcadı (1937): Kimyager Wallace Carothers, bugün giyimden sanayiye her yerde kullanılan naylonun patentini aldı. Bu buluş, tekstil endüstrisinde devrim yarattı.
- Acil Durum 911 (1968): ABD'nin Alabama eyaletinde ilk '911' acil durum çağrı sistemi hizmete girdi. Bu numara zamanla evrensel bir acil durum koduna dönüştü.
9. Sahne Işıklarının Yıldızları Doğdu
Bugün müzik ve spor dünyasının dev isimlerinin doğum günüdür:
- The Weeknd (1990): 'Blinding Lights' ile rekorlar kıran Kanadalı yıldız Abel Tesfaye.
- Valentino Rossi (1979): Motosiklet yarışlarının efsane ismi, 'Doktor' lakabıyla bilinen İtalyan pilot.
- Serdar Ortaç (1970): Türk pop müziğinin 'beste fabrikası' olarak anılan ismi.
10. Havada Büyük Felaket: Tayvan (1998)
Havacılık tarihinin trajik kazalarından biri 16 Şubat 1998'de yaşandı. Çin Havayolları'na ait bir Airbus A300, Tayvan'daki Çan Kay Şek Havaalanı yakınlarında düştü. Kazada uçaktaki ve yerdeki toplam 202 kişi hayatını kaybetti.
11. İlginç Bir Gelenek: Hapşırmak ve Kutsanmak (600)
Hapşıran birine 'Çok yaşa' veya 'Tanrı seni kutsasın' (God bless you) deme geleneği, M.S. 600 yılında Papa I. Gregorius tarafından başlatıldı. O dönemde veba salgını yaygındı ve hapşırmak hastalığın ilk belirtisiydi; bu söz bir dua niteliği taşıyordu.
