14 Şubat; mesafeleri yok eden telefonun patentlendiği, devasa ilk bilgisayarın fişinin takıldığı, Türk sinemasının Berlin'de tarih yazdığı ve meclis koridorlarında silahların patladığı çok katmanlı bir gündür.
1. Kırmızı Güllerin Kökeni: Aziz Valentine Efsanesi (496)
Bugün tüm dünyada kutlanan Sevgililer Günü'nün kökleri, Roma İmparatorluğu'nun baskıcı dönemine dayanır.
- M.S. 3. yüzyılda İmparator II. Claudius, askerlerin savaş motivasyonunu düşürdüğü gerekçesiyle evlenmeyi yasakladı.
- Ancak Valentine ismindeki bir din adamı, bu yasağı çiğneyerek gizlice nikah kıymaya devam etti. İhanetle suçlanan Valentine, bu uğurda hayatını kaybetti.
- M.S. 496 yılında Papa Gelasius, bu fedakarlığı onurlandırmak için 14 Şubat'ı bir anma günü ilan etti. Yüzyıllar içinde bu tarih, evrensel bir aşk gününe dönüştü.
2. 'Alo' Demeden Önce: Telefonun Patenti Alındı (1876)
İnsanlık tarihinin iletişimdeki en büyük devrimi, ironik bir şekilde 'Aşkın Günü'nde resmileşti. İskoç bilim insanı Alexander Graham Bell, 14 Şubat 1876'da sesin teller üzerinden iletilmesini sağlayan cihazın, yani telefonun patenti için başvuru yaptı.
- Aynı gün Elisha Gray de benzer bir başvuru yapsa da, patent ofisine önce başvuran Bell tarihe geçti.
- Bu icat, küreselleşmenin, internetin ve bugün elimizden düşürmediğimiz akıllı cihazların temelini attı.
3. Dijital Çağın Atası: ENIAC Tanıtıldı (1946)
Bugünkü teknolojik konforumuzu borçlu olduğumuz dev, 14 Şubat 1946'da dünyaya 'merhaba' dedi. Pensilvanya Üniversitesi'nde, dünyanın ilk genel amaçlı elektronik bilgisayarı ENIAC (Electronic Numerical Integrator and Computer) tanıtıldı.
- 30 ton ağırlığında ve 167 metrekare büyüklüğündeki bu makine, saniyede 5000 toplama işlemi yapabiliyordu.
- O gün bir oda büyüklüğünde olan bu teknoloji, bugün cebimize sığacak kadar küçüldü ancak dijital devrimin miladı 14 Şubat oldu.
4. Türk Sinemasının Altın Ayı Zaferi: Fatih Akın (2004)
Türk sineması ve Almanya'daki Türk diasporası için gurur dolu bir gün. Hamburg doğumlu yönetmen Fatih Akın, başyapıtı 'Duvara Karşı' (Gegen die Wand) ile Berlin Uluslararası Film Festivali'nde en büyük ödül olan Altın Ayı'yı kazandı.
- Metin Erksan'ın 'Susuz Yaz'ından (1964) tam 40 yıl sonra gelen bu ödül, Türk sinemasının uluslararası arenadaki gücünü bir kez daha kanıtladı.
- Birol Ünel ve Sibel Kekilli'nin performanslarıyla hafızalara kazınan film, kültürel çatışmaları ve aşkı en sert haliyle beyaz perdeye taşıdı.
5. Meclis Koridorlarında Kan: Deli Halit Paşa (1925)
Genç Türkiye Cumhuriyeti'nin en sarsıcı olaylarından biri TBMM çatısı altında yaşandı. Kurtuluş Savaşı'nın efsanevi komutanlarından, Kars ve Ardahan fatihi Deli Halit Paşa (Halit Karsıalan), mecliste yaşanan bir arbede sırasında vuruldu.
- 9 Şubat'ta vurulan Paşa, yaralarına yenik düşerek 14 Şubat 1925'te hayatını kaybetti.
- Bir milletvekilinin meclis binasında vurularak ölmesi, siyasi tarihimizin en karanlık ve tartışmalı sayfalarından biri olarak kaldı.
6. İzmir'de Büyük Direniş: Tariş Olayları (1980)
12 Eylül darbesine giden süreçte, Türkiye'nin en büyük işçi eylemlerinden biri İzmir'de yaşandı. Tariş'e bağlı Çiğli İplik Fabrikası'ndaki işçi direnişine, 14 Şubat 1980'de devletin müdahalesi çok sert oldu.
- On bin jandarma komandosu ve panzerlerin yanı sıra, havadan helikopterler ve keşif uçakları operasyona katıldı.
- Gün boyu süren çatışmalar sonucunda fabrika boşaltıldı ve 1500'e yakın işçi gözaltına alındı. Bu olay, dönemin toplumsal geriliminin zirve noktalarından biriydi.
7. Mafya Tarihinin En Kanlı Günü: Sevgililer Günü Katliamı (1929)
ABD'nin Şikago kenti, suç tarihinin en vahşi hesaplaşmasına sahne oldu. Ünlü mafya lideri Al Capone'un adamları, polis kılığına girerek rakip çete 'Bugs' Moran'ın yedi üyesini bir garajda kurşuna dizdi.
- Olay tarih kitaplarına 'Sevgililer Günü Katliamı' (St. Valentine's Day Massacre) olarak geçti.
- Bu katliam, Al Capone'un gücünü kanıtlasa da, halkın mafyaya olan tepkisini artırarak sonunu hazırlayan sürecin başlangıcı oldu.
8. Orta Doğu'da Taşlar Yerinden Oynadı: Refik Hariri (2005)
Lübnan'ın yeniden inşasının mimarı ve eski Başbakanı Refik Hariri, Beyrut'ta düzenlenen tonlarca patlayıcının kullanıldığı bir suikast sonucu 14 Şubat 2005'te öldürüldü.
- Bu suikast, Orta Doğu'da 'Sedir Devrimi'ni tetikledi.
- Halkın tepkisi sonucu Suriye ordusu, 29 yıldır bulunduğu Lübnan topraklarından çekilmek zorunda kaldı. Bölgedeki güç dengeleri o gün kalıcı olarak değişti.
9. Bilimin Melankolisi: Kopya Koyun Dolly (2003)
Genetik biliminin sembolü, dünyanın ilk klonlanmış memelisi koyun Dolly, 14 Şubat 2003'te akciğer hastalığı nedeniyle uyutuldu.
- 1996'da doğduğunda bilim dünyasında devrim yaratan Dolly, klonlamanın mümkün olduğunu kanıtlamıştı.
- Ölümü, genetik mühendisliğinin etik sınırları ve klon canlıların yaşam süresi tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
10. Kaşiflerin Sonu: James Cook (1779)
Dünya haritasının şekillenmesinde büyük rol oynayan İngiliz denizci ve kaşif Kaptan James Cook, üçüncü büyük yolculuğu sırasında Hawaii'de (o zamanki adıyla Sandviç Adaları) yerlilerle girdiği çatışmada öldürüldü.
- Avustralya'nın doğu kıyılarını ve Yeni Zelanda'yı haritalandıran Cook, denizcilik tarihinin en önemli figürlerinden biriydi.
11. Türk Güzeli Avrupa'da: Naşide Saffet Esen (1931)
Cumhuriyet'in modern yüzünü dünyaya tanıtan isimlerden Türkiye Güzeli Naşide Saffet Esen, 14 Şubat 1931'de Avrupa'da düzenlenen yarışmada 'Güzel Göz Kraliçesi' seçildi. Bu unvan, genç Cumhuriyet kadınının uluslararası alandaki zarafetinin bir simgesi oldu.
12. Vedalar: Nuray Hafiftaş ve Tuna Huş (2018)
Sanat ve medya dünyası 2018'in 14 Şubat'ında iki büyük değerini kaybetti.
- Türk Halk Müziği'nin güçlü sesi, 'Eyvah Gönül' türküsüyle hafızalara kazınan Nuray Hafiftaş kansere yenik düştü.
- Aynı gün, TRT'nin efsanevi haber spikeri, Türkçeyi en güzel konuşan isimlerden Tuna Huş da aramızdan ayrıldı.
