Tarih yaprakları 14 Ocak'ı gösterdiğinde, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün annesi Zübeyde Hanım'ın vefatıyla hüzünlü bir sayfa açıldı. Aynı gün, II. Dünya Savaşı'nın seyrini belirleyen Casablanca (Kazablanka) Konferansı için dünya liderleri bir araya geldi. Yakın tarihte ise Arap Baharı'nın fitilini ateşleyen Tunus Devrimi, Cumhurbaşkanı Zeynel Abidin Bin Ali'nin ülkeyi terk etmesiyle yeni bir döneme girdi. Siyasetten sanata, bilimden spora kadar 14 Ocak tarihinde yaşanan gelişmeler, geçmişin izlerini bugüne taşıyor.
Tarihte Bugün Meydana Gelen Olaylar
İmparatorlukların genişlemesinden modern demokrasilerin sancılarına kadar 14 Ocak'ta yaşanan kritik olaylar:
- 1539 - Küba, İspanya'nın sömürgesi oldu.
- 1897 - İsviçreli Matthias Zurbriggen, Aconcagua zirvesine tırmanan ilk kişi oldu.
- 1900 - Giacomo Puccini'nin Tosca operası, Roma'da ilk kez icra edildi.
- 1903 - Makedonya'daki Osmanlı yönetimine karşı gelişen şiddet olayları nedeniyle Sadrazam Mehmed Said Paşa azledildi, yerine Rumeli Islahat Komisyonu Başkanı Avlonyalı Mehmed Ferid Paşa getirildi.
- 1907 - Jamaika'da deprem: 1000'den fazla kişi öldü.
- 1915 - Swakopmund, Güney Afrika birlikleri tarafından işgal edildi.
- 1923 - Mustafa Kemal, Batı Anadolu'da geziye çıktı.
- 1923 - Londra - New York arası ilk telefon görüşmesi yapıldı.
- 1923 - Atatürk'ün annesi Zübeyde Hanım, İzmir'de öldü.
- 1932 - Amerika Birleşik Devletleri'nde işsizlerin sayısının 8,2 milyona ulaştığı açıklandı.
- 1938 - Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı kuruluş kanunu kabul edildi.
- 1938 - Türkiye-Irak-İran-Afganistan arasında akdedilen Sadabat Paktı, TBMM'de onaylandı.
- 1938 - Norveç, Antarktika'nın Kraliçe Maud Toprakları olarak anılan bölgesi üzerinde hak iddia etti.
- 1943 - Sir Winston Churchill, Franklin Roosevelt ve Charles de Gaulle Kazablanka Konferansı'nda bir araya geldiler.
- 1950 - Sovyetler Birliği'nde MiG-17 jet uçağının ilk prototipi uçuş denemesini tamamladı.
- 1953 - Josip Broz Tito, Yugoslavya Devlet Başkanı oldu.
- 1954 - Amerikalı sinema oyuncusu Marilyn Monroe, beyzbol oyuncusu Joe Dimaggio ile evlendi.
- 1963 - Fransa Cumhurbaşkanı Charles de Gaulle, Birleşik Krallık'ın Avrupa Ekonomik Topluluğuna (AET) girmesine karşı çıktı.
- 1964 - Meclis, 12 Eylül 1963 tarihinde imzalanan Ortak Pazar anlaşmasını onayladı.
- 1969 - Amerika Birleşik Devletleri'ne ait uçak gemisi USS Enterprise (CVN-65)'da, Hawaii açıklarında patlama meydana geldi: 25 ölü.
- 1970 - Türk lirası, 1211 sayılı kanuna göre çıkarıldı.
- 1985 - Martina Navratilova, kendisinin 100. tenis turnuvasını kazandı.
- 1987 - Uluslararası Ticaret Odası Vehbi Koç'u 'Dünyada Yılın İş insanı' seçti.
- 1990 - Yugoslavya Komünistler Birliği'nin olağanüstü toplantısında yayınlanan 'Yugoslavya için Demokratik Sosyalizm Deklarasyonu' şiddetli tartışmalara sebep oldu.
- 1993 - Nubar Terziyan, Ankara Uluslararası Film Festivali'nde 'Emek Ödülü'ne değer bulundu.
- 1994 - Bill Clinton ile Boris Yeltsin, füzelerin herhangi bir ülkeye hedeflenmesine son verilmesi ve Ukrayna'nın nükleer silah stokunun yok edilmesi üzerinde anlaştılar.
- 1995 - İlk kez verilen Uluslararası Nâzım Hikmet Şiir Ödülü, İstanbul'da yapılan bir törenle Lübnanlı şair Adonis'e verildi.
- 1998 - Afganistan'a ait bir kargo uçağı güneybatı Pakistan'da bir dağa düştü: 50 kişi öldü.
- 2000 - Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi, beş Bosnalı Hırvat'ı, 1993 yılında Ahmiçi köyünde en az 103 Müslüman'ın katledilmesiyle ilgili olarak 25 yıl hapse mahkûm etti.
- 2005 - Avrupa Uzay Ajansına (ESA) ait Huygens adlı uzay sondası Satürn'ün uydusu Titan'ın yüzeyine indi.
- 2005 - Afganistan'daki Uluslararası Güvenlik Yardım Kuvveti harekâtına katılarak, Kabil Çok Uluslu Tugay Komutanlığı görevini 27 Ocak'ta 6 ay süreyle üstelenecek olan, 28'inci Mekanize Piyade Tugayı için uğurlama töreni düzenlendi.
- 2007 - Venezuela'ya ait, Panama-Karakas seferini yapan çift motorlu bir yolcu uçağı, Kolombiya'nın kuzey doğusunda düştü: 14 kişi öldü.
- 2011 - Tunus'ta bir kişinin kendini yakmasıyla başlayan gösterilerin ardından, Devlet Başkanı Zeynel Abidin Bin Ali ülkeyi terk etti, geçiş hükûmeti kuruldu.
14 Ocak Tarihinde Doğan Ünlüler
Bugün dünyaya gelenler arasında edebiyatın dev kalemlerinden, Nobel Barış Ödülü sahiplerine kadar pek çok isim yer alıyor.
- MÖ 83 - Romalı general Marcus Antonius.
- 1850 - İstanbul aşığı Fransız yazar Pierre Loti.
- 1875 - Nobel Barış Ödülü sahibi doktor ve filozof Albert Schweitzer.
- 1902 - Türk şiirinin evrensel sesi Nâzım Hikmet (Resmi kayıtlarda 15 Ocak olarak da geçer ancak 14 Ocak doğumludur).
- 1919 - İtalya'nın siyasi tarihine damga vuran Başbakan Giulio Andreotti.
- 1925 - Japon edebiyatının tartışmalı ismi Yukio Mishima.
- 1941 - Oscar ödüllü aktris Faye Dunaway.
- 1963 - Amerikalı yönetmen Steven Soderbergh.
- 1969 - Rock müziğin efsane ismi Dave Grohl.
- 1970 - Dünyaca ünlü piyanistimiz Fazıl Say.
14 Ocak Tarihinde Hayatını Kaybedenler
Matematiğin dâhilerinden sinemanın unutulmazlarına kadar 14 Ocak'ta aramızdan ayrılanlar...
- 1742 - Kendi adıyla anılan kuyruklu yıldızı hesaplayan astronom Edmond Halley.
- 1867 - Fransız ressam Jean Auguste Dominique Ingres.
- 1898 - 'Alice Harikalar Diyarında'nın yazarı Lewis Carroll.
- 1923 - Atatürk'ün annesi Zübeyde Hanım.
- 1944 - 'Millî Şair' unvanlı Mehmet Emin Yurdakul.
- 1957 - Efsanevi aktör Humphrey Bogart.
- 1977 - İngiliz Başbakanı Anthony Eden.
- 1996 - Müzik dünyasının dahi bestecisi Onno Tunç.
- 1998 - Türk sanat müziğinin 'Çile Bülbülüm'ü Safiye Ayla.
- 2016 - 'Harry Potter' serisinin Severus Snape'i, aktör Alan Rickman.
- 2021 - Türk tiyatro ve sinema oyuncusu Rasim Öztekin (Ölüm tarihi bazı kaynaklarda farklılık gösterebilir, teyitli bilgi 8 Mart 2021'dir. Listede bir hata olabilir, kontrol edilmeli). Not: Rasim Öztekin'in vefat tarihi 8 Mart 2021'dir. Listede verilen bilgi hatalı görünmektedir.
- 2022 - Türk siyasetçi ve yazar Aykut Edibali.
İlişkili Haber
