Zimbabve, ülkenin biyolojik ve tıbbi verilerinin güvenliği konusundaki derin endişeleri sebebiyle Amerika Birleşik Devletleri ile yürüttüğü devasa sağlık yardımı anlaşmasına ilişkin görüşmeleri sonlandırdığını resmi olarak bildirdi. Ülkenin ulusal çıkarlarını korumak amacıyla alınan bu karar, taraflar arasında uzun süredir devam eden 367 milyon dolar değerindeki beş yıllık yeni sağlık paketi görüşmelerinin tamamen çökmesine neden oldu.
Biyolojik Kaynaklar ve Sağlık Verileri Tartışma Yarattı
Sürece dair detayları kamuoyu ile paylaşan Hükümet Sözcüsü Nick Mangwana, masadaki teklifin içerdiği veri paylaşımı şartlarının kabul edilemez olduğunu vurguladı. Sözcü Mangwana, hazırlanan mutabakat zaptı taslağı kapsamında Zimbabve hükümetinden ülkenin biyolojik kaynaklarını ve kritik sağlık verilerini uzun bir zaman dilimi boyunca karşı tarafla paylaşmasının açıkça talep edildiğini aktardı.
Böylesine geniş çaplı bir veri aktarımına karşılık, bu veriler kullanılarak geliştirilebilecek olası aşılar, yeni teşhis yöntemleri veya yenilikçi tedaviler gibi hayati tıbbi buluşlara erişim konusunda ülkeye hiçbir garanti verilmediği ortaya kondu. Bu durumun diplomatik kurallara uymadığını belirten yetkililer, masadaki anlaşmayı ulusal çıkarlara aykırı buldu.
Hükümet Sözcüsü Asimetrik Düzenleme Vurgusu Yaptı
Sözcü Mangwana, sağlık yardımı adı altında sunulan mutabakat zaptı taslağının özünde eşit olmayan bir takas önerdiğini dile getirdi. Taraflar arasındaki koşulların tamamen tek taraflı işlediğini belirten Mangwana, bu teklifi açıkça asimetrik bir düzenleme olarak nitelendirerek hükümetin müzakerelerden çekildiğini kesin bir dille duyurdu.
Amerika Birleşik Devletleri Yardımları Azaltma Kararı Aldı
Alınan bu iptal kararının ardından ABD cephesinden de sürece dair yazılı bir değerlendirme geldi. Harare Büyükelçiliği tarafından yayınlanan metinde, sunulan anlaşma teklifinin aslında herhangi bir uluslararası fon sağlayıcı tarafından ülkeye yapılacak en büyük potansiyel sağlık yatırımı olduğu savunuldu. Büyükelçilik, mevcut durum karşısında bölgedeki sağlık yardımlarını azaltma gibi zor ve üzücü bir göreve yöneleceklerini açıkladı.
Görüşmelerin çökmesi ve yardımların kesilmesi kararıyla birlikte, ülkede devam eden kritik sağlık programları büyük bir risk altına girdi. Afrika ülkesinde yabancı destek fonlarıyla HIV/AIDS tedavisi gören yaklaşık 1,2 milyon kişinin tıbbi bakım süreci ile sıtma ile mücadele programlarının geleceğinin ciddi bir belirsizliğe sürüklendiği belirtildi.
