ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran ile sağlanan mutabakatın kapsamlı bir anlaşmadan ziyade, teknik müzakerelerin temelini oluşturacak bir çerçeve niteliği taşıdığını vurguladı. Washington ile Tahran arasında gerçekleşen diplomatik trafiğin ardından konuya ilişkin açıklamalarda bulunan Vance, sürecin en kritik aşamasının doğrulanabilir taahhütler olduğunu belirtti.
Vance, yaptığı açıklamalarda mutabakatın henüz bir nihai anlaşma olmadığını, belgenin teknik detaylarının önümüzdeki süreçte şekilleneceğini ifade etti. ABD’nin elindeki ekonomik kaldıraçları vurgulayan Vance, Tahran’ın nükleer programı konusundaki yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda herhangi bir yaptırım hafifletmesinin söz konusu olmayacağının altını çizdi.
İran İçin İki Kritik Yol Ayrımı
ABD yönetiminin İran’a yönelik duruşunu net bir dille aktaran JD Vance, Tahran’ın önünde iki seçenek bulunduğunu belirtti. Buna göre İran ya ağır ekonomik yaptırımlar altında kalarak askeri ve nükleer kapasitesini geliştiremeyeceği bir yola girecek ya da uluslararası denetim mekanizmalarını kabul ederek doğrulanabilir şekilde nükleer programından vazgeçecek.
Vance, görüşmelerde Washington’ın elinin güçlü olduğunu ifade ederek, "Temelde tüm kartlar bizim elimizde. İranlılar nükleer program konusunda istediğimiz uzun vadeli taahhütleri vermezse onlara hiçbir şey vermek zorunda değiliz" değerlendirmesinde bulundu.
Ekonomik Açılım ve Denetim Şartı
Mutabakatın ekonomik boyutuna da değinen ABD Başkan Yardımcısı, yaptırımların kaldırılması veya dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması konusunda şu aşamada atılmış somut bir adım olmadığını belirtti. Vance, Körfez ülkelerinin destekleyebileceği yaklaşık 300 milyar dolarlık bir yeniden inşa fonundan bahsederken, bu kaynağa erişimin ancak Tahran’ın yükümlülüklerini yerine getirmesiyle mümkün olabileceğini yineledi.
Öte yandan, süreçle ilgili bilgi veren üst düzey bir ABD’li yetkili ise mutabakat metninin Başkan Donald Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance ile İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf tarafından imzalandığını kaydetti. Yetkili, anlaşmanın detaylarının önümüzdeki 24 ila 48 saat içinde kamuoyuyla paylaşılmasının beklendiğini sözlerine ekledi.
