Gece yatağa yattığında aşırı düşünen ve zihnini susturamayanlar için sosyal medyada yeni bir yöntem hızla popülerlik kazanıyor. Bir akademisyen tarafından geliştirilen ve bilişsel karıştırma tekniği olarak adlandırılan bu yöntem, meşgul bir zihni kapatarak uykuya dalma sürecini hızlandırmayı vadediyor. Nefes egzersizleri veya geriye doğru sayma gibi geleneksel uyku teknikleri işe yaramadığında, bu yeni yaklaşım beynin çalışma prensiplerini kullanarak dikkat çekici sonuçlar veriyor.
Bilişsel Karıştırma Tekniği Nasıl Uygulanıyor?
Yöntemin temeli, duygusal olarak nötr ve tamamen rastgele bir kelime düşünmeye dayanıyor. Örneğin, "kalem" kelimesini seçtiğinizde, ilk harf olan "K" ile başlayan olabildiğince çok nesne bulmanız gerekiyor. "Kedi", "karpuz", "kutu" gibi kelimeleri düşünürken, aynı esnada bu nesneleri zihninizde görselleştirmeniz isteniyor.
"K" harfiyle başlayan kelimeler tükendiğinde, orijinal kelimenin ikinci harfine geçiliyor. Çoğu kişi bu uygulamada üçüncü harfe ulaşmadan uykuya dalıyor. İngiltere'deki Royal Brompton Hastanesi'nde görev yapan uyku uzmanları arasında yer alan Alanna Hare, bu tekniğin zihinde bir itme-çekme mekanizması kurduğunu belirtiyor. Yöntem, bir yandan kişiyi uykuya doğru çekerken diğer yandan uyanık kalmaya neden olan rahatsız edici düşünceleri susturuyor.
Yöntemin Arkasındaki Bilimsel Gerçekler
"Seri çeşitli hayal etme" olarak da bilinen bu uygulama, 15 yılı aşkın bir süre önce Kanada'daki Simon Fraser Üniversitesi'nden Luc P. Beaudoin tarafından geliştirildi. Beaudoin'in teorisi, uykusuzluk çeken kişilerin beyni uyanık tutan endişelenme veya plan yapma gibi düşünce kalıplarına takılıp kaldığını savunuyor. Yeni yöntem ise beyin için güvenli bir ortam hissi yaratarak bu zihinsel süreçlere karşı koyuyor.
2016 yılında uyku sorunu yaşayan 154 üniversite öğrencisi üzerinde yapılan bir araştırma, rastgele kelimeleri görselleştirme yaklaşımının, endişeleri bir günlüğe yazmak kadar etkili olduğunu kanıtladı. Yatakta yatarken kolayca uygulanabilmesi ise tekniğin en büyük avantajı olarak öne çıkıyor.
Mikrorüyalar ve Beynin Uykuya Geçişi
Avustralya Monash Üniversitesi'nden psikolog ve uyku araştırmacısı Eleni Kavaliotis, bilişsel karıştırma tekniği uygulamasının, dikkati uyumayı engelleyen düşüncelerden uzaklaştırdığı için işe yaradığını belirtiyor. Yöntem, beynin uykuya dalarken doğal olarak üretmeye başladığı dağınık, kopuk ve rastgele düşünce kalıplarını taklit etmeye çalışıyor.
Bu durum, uyanıklık ile uyku arasındaki sınırda meydana gelen doğal süreci yansıtıyor. Beaudoin, bu geçici görüntüleri "mikrorüyalar" olarak adlandırıyor. Uzmanlar, uygulamanın işe yaraması için siyaset veya iş gibi stres yaratabilecek konular yerine, süpermarketten alınabilecek eşyalar veya hayvanlar gibi tamamen nötr kelimelerin seçilmesini öneriyor.
Koyun Saymak Neden İşe Yaramıyor?
Yetişkinlerde klasik koyun sayma taktiğinin işe yaramamasının temel nedeni, insanların sayım yaparken aynı anda başka şeyler düşünebilme yeteneği olarak açıklanıyor. Sayı saymak, beyni yeterince meşgul etmediği için uykusuzluk sorununa karşı yeterli bir savunma oluşturamıyor.
Herkesin stresle başa çıkma yöntemi farklı olduğu için bu teknik herkes üzerinde aynı etkiyi göstermeyebiliyor. Geceleri uyumakta zorlanmak zaman zaman normal karşılansa da, bu durum sürekli hale gelip günlük hayatı etkilemeye başladığında kronik uykusuzluk ihtimaline karşı bir doktora başvurulması tavsiye ediliyor.
