Türkiye genelinde sismik hareketlilikler ve zemin güvenliği konuları uzmanlar tarafından mercek altına alınmaya devam ediyor. Deprem Uzmanı Prof. Dr. Osman Bektaş, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada Karadeniz Bölgesi’ndeki üç kritik il için sismik risk değerlendirmesinde bulundu.
Ordu, Trabzon ve Rize illerinin sadece yakın çevresindeki fay hareketliliklerinden değil, yüzlerce kilometre uzaklıkta bulunan büyük fay sistemlerinden de doğrudan etkilenebileceğini belirten Bektaş, sahil kesiminin yapısal zemin özelliklerine bağlı risklerini detaylandırdı. Kriz modu kuralları çerçevesinde resmi kurumlardan alınan verilere atıfta bulunan uzman, bölgedeki sismik geçmişin ve güncel mikro deprem hareketlerinin yakından takip edilmesi gerektiğini vurguladı.
Uzak Fay Hatlarının Sahil Şeridine Sismik Etkileri
Prof. Dr. Osman Bektaş, Karadeniz sahil şeridinde yer alan kentlerin deprem kaynaklarından nasıl etkilendiğini şu sözlerle açıkladı:
Ordu-Trabzon-Rize yakın ve uzak deprem kaynaklarından nasıl etkileniyor? Yakın kaynaklar (0-10 km): Karadeniz Sahil Fay Sistemi'nin ürettiği küçük ve orta büyüklükteki depremler. Orta ve uzak kaynaklar (50-300 km): Kuzey Anadolu Fayı, Kuzeydoğu Anadolu Fayı ve Doğu Anadolu Fayı üzerinde meydana gelen depremler.
Bölgeye uzak mesafede bulunan aktif fay hatlarında meydana gelen sarsıntılar, uzun periyotlu sismik dalgalar halinde Doğu Karadeniz sahillerine ulaşıyor.
Zemin Yapısı Olası Tehlikeleri Tetikliyor
Uzak faylardan yayılan sismik dalgaların sahil kesimindeki alüvyon yapılar ile dolgu zeminlerde büyüyerek daha yüksek şiddette hissedildiğini ifade eden Bektaş, risk faktörlerini şu şekilde sıraladı:
Zemin etkisi: Bu deprem kaynaklarından gelen özellikle düşük frekanslı (uzun periyotlu) sismik dalgalar, sahil kesimindeki alüvyon ve dolgu zeminlerde büyüyerek daha yüksek şiddette hissedilebiliyor. Sonuç: Yamaçlarda heyelanların tetiklenmesi, dolgu alanlarında oturma ve yanal kaymaların gelişmesi, gevşek ve suya doygun zeminlerde sıvılaşma riskinin artması.
Uzman, sahil dolguları ve zayıf zeminlerin deprem dalgalarının enerjisini artırdığına dikkat çekti.
AFAD Verilerine Göre En Büyük Deprem Öngörüsü
Doğu Karadeniz sahillerinin deprem üretmeyeceği yönündeki yaygın algının bilimsel gerçeklerle uyuşmadığını ifade eden Bektaş, resmi veriler ışığında şu uyarıyı sürdürdü:
Ordu-Trabzon-Rize için deprem tehlikesi yalnızca yakın faylardan değil, yüzlerce kilometre uzaktaki büyük fay sistemlerinden gelen uzun periyotlu dalgaların sahil dolguları ve zayıf zeminlerde büyümesiyle de şekillenmektedir. Bu nedenle AFAD sahilde, sağlam zemin için yer sarsıntı şiddetini 0,2-0,3 g veya en büyük depremi 6,6 olarak öngörmüştür. Karadeniz Sahil kesimi M6,6 büyüklüğünde bir depreme hazır olmalı.
Bölgedeki tektonik alanın aktif olduğunu hatırlatan uzman, sismik risk planlamalarının bu parametrelere göre yapılması gerektiğini aktardı.
Mikro Deprem Kümelerinin Kronolojik Gelişimi
Bölgedeki sismik aktivitenin tarihsel ve güncel takibine değinen Prof. Dr. Osman Bektaş, Trabzon ve Rize açıklarında son yıllarda istikrarlı bir sismik kümelenme geliştiğini belirterek şu kronolojik verileri paylaştı:
2024 yılında ise 4,8 Rize-Çamlıhemşin depremi ve onu izleyen Arhavi heyelanı oluştu. 2025’de Trabzon açıklarındaki 3,2-3,5 depremleri bu kümeyi daha da büyüttü. 2026’da aynı küme 3,8 ile büyümeye devam ediyor.
Doğu Karadeniz bölgesindeki yapı stokunun ve zemin mühendisliği uygulamalarının olası sismik senaryolar dikkate alınarak geliştirilmesi gerektiği ifade ediliyor.
