Vahşi yaşamın insan eliyle nasıl bir dönüşüme uğradığına dair çarpıcı bir örnek Cebelitarık’tan geldi. Bölgenin sembolü haline gelen makak maymunları, turistlerin yoğun olarak verdiği dondurma, kurabiye ve tuzlu atıştırmalıklar nedeniyle ciddi sindirim sorunları yaşıyor. Bilim insanları tarafından yapılan son araştırmalar, bu hayvanların vücutlarındaki toksik etkiyi azaltmak ve sindirim sistemlerini korumak amacıyla bilinçli olarak toprak yemeye (jeofaji) başladığını kanıtladı.
"Jeofaji" Bir Korunma Yöntemi mi?
Hakemli bilimsel dergi Scientific Reports'ta yayımlanan çalışmaya göre, Cebelitarık’taki yaklaşık 230 makak maymunu mercek altına alındı. Normal şartlarda ot, yaprak ve tohumlarla beslenen bu türün, insanlarla temasın arttığı yaz aylarında toprak yeme alışkanlığının yüzde 40 oranında arttığı gözlemlendi. Araştırmacılar, bu davranışın tesadüfi olmadığını; maymunların yüksek şeker, tuz ve süt ürünü içeren besinlerin zararlı etkilerini topraktaki minerallerle dengelemeye çalıştığını belirtiyor.
Turistlerle Temas Davranışları Değiştiriyor
Araştırmanın dikkat çekici bulgularından biri de, turistlerle hiç temas kurmayan maymun gruplarında toprak yeme davranışına rastlanmaması oldu. Turistik bölgelerde yaşayan ve yoğun şekilde abur cubur tüketen üç grup, toplam toprak yeme vakalarının yüzde 72'sini oluşturuyor. Bilim insanları, toprağın bağırsak florasını destekleyen bakteriler sağladığını ve zararlı bileşiklerin emilimini engelleyen bir bariyer görevi gördüğünü ifade ediyor.
İnsan Etkisinin Küresel Boyutu
Hayvanların beslenme alışkanlıklarındaki bu değişim sadece Cebelitarık ile sınırlı değil. Benzer bir durumun Hong Kong'daki Jam Shan Parkı’nda yaşayan makaklarda da görüldüğü, oradaki hayvanların haftada 33 kereden fazla toprak tükettiği kaydedildi. Uzmanlar, yaban hayatına müdahalenin ve doğal olmayan gıdalarla beslemenin, türlerin biyolojik adaptasyonlarını zorladığı konusunda uyarıda bulunuyor.
