ABD Başkanı Donald Trump, Ortadoğu'da binlerce kişinin hayatına mal olan savaşı şekillendirecek kritik bir karar aldı. İran'ın enerji tesislerine yönelik saldırıları nisan ayına kadar durdurduğunu duyuran Trump, perde arkasında yürütülen görüşmelerin son derece olumlu ilerlediğini savunuyor. Ancak Tahran cephesi aynı fikirde değil. Üst düzey İranlı yetkililer, masaya getirilen ateşkes teklifini tamamen tek taraflı ve haksız bularak geri çevirdi.
Dört haftadır devam eden bu yıkıcı süreç, küresel ekonomiyi derinden sarsıyor. Enerji fiyatları yüzde 40 oranında fırlarken, gıda üretimi için kritik öneme sahip azot bazlı gübrelerin maliyeti yüzde 50 artış gösterdi. Nükleer program görüşmelerinin çökmesinin ardından 28 Şubat'ta başlayan ABD ve İsrail saldırıları, bölgeyi bir ateş çemberine dönüştürdü.
Çelişkili Açıklamalar ve Sahadaki Gerçekler
Trump, enerji altyapısına yönelik saldırıları 6 Nisan 2026 tarihine kadar askıya aldı. Kararın ardından müzakerelerin çok iyi gittiğini öne sürse de Tahran yönetimi Washington ile masada oturduğu iddialarını kesin bir dille reddediyor. Savaş sürecinde birçok üst düzey İranlı yetkilinin hayatını kaybetmesi, ABD'nin tam olarak kiminle pazarlık yaptığı sorusunu gündeme getiriyor.
İran'ın enerji tesisleri için 10 günlük bir ara talep etmediği bilgisi sızarken, Trump aksi yönde açıklamalar yaparak İranlıların 7 günlük bir duraklama istediğini iddia ediyor. Tahran'dan ise bu iddialara henüz resmi bir yanıt gelmedi.
Pentagon Askeri Seçenekleri Genişletiyor
Sahada ise silahlar susmuyor. İran; ABD üslerini, İsrail'i ve Körfez ülkelerini hedef almaya devam ediyor. Küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının yüzde 20'sini sırtlayan Hürmüz Boğazı fiilen trafiğe kapandı. Trump, iyi niyet göstergesi olarak aralarında Pakistan bandıralı gemilerin de bulunduğu 10 petrol tankerinin boğazdan geçişine izin verilmesini istiyor.
Bu süreçte Pentagon, bölgeye 10 bin ek kara birliği gönderme planları yapıyor. Aynı zamanda ABD ordusu, İran'a yönelik operasyonlarda aktif bir çatışmada ilk kez insansız sürat tekneleri kullandığını doğruladı. Trump, nükleer programın sonlandırılması ve Hürmüz Boğazı'nın açılması talepleri karşılanmazsa, İran'ın petrol kontrolünü ele almayı içeren sert seçenekleri devreye sokacak.
Masadaki 15 Maddelik Plan Neden Reddedildi?
Pakistan üzerinden Tahran'a iletilen 15 maddelik ABD teklifi, İranlı yetkililer tarafından sadece Amerikan ve İsrail çıkarlarına hizmet ettiği gerekçesiyle masada kaldı. Teklif; nükleer programın tasfiyesini, füzelerin sınırlandırılmasını ve Hürmüz Boğazı'nın kontrolünün fiilen devredilmesini kapsıyor.
Pakistan, Türkiye ve Mısır'ın arabuluculuk çabalarıyla dolaylı görüşmeler sürerken İran taviz vermiyor. Tahran yönetimi; gelecekteki askeri harekatlara karşı kesin garanti, kayıplar için tazminat ve Hürmüz Boğazı'nın resmi kontrolünü talep ediyor. Ayrıca, Lübnan'ın da herhangi bir ateşkes anlaşmasına dahil edilmesi gerektiğinin altını çiziyor.
Şehirlere Yönelik Füze Yağmuru Sürüyor
Diplomatik çabalar sonuç vermezken siviller ağır bedeller ödüyor. İran'ın son dalga saldırılarında Tel Aviv ve Hayfa başta olmak üzere İsrail'in iç kesimleri doğrudan hedef alındı. Tel Aviv'e balistik bir füze düşerken, diğer bölgelere atılan misket bombalı füzeler ev ve araçlara ciddi hasar verdi. Hizbullah'ın kuzeydeki Nahariya kentine düzenlediği roketli saldırıda bir sivil hayatını kaybetti.
Aynı saatlerde İran toprakları da ağır bombardıman altında kaldı. Saldırılar güneydeki Bender Abbas şehrini ve Şiraz eteklerindeki bir köyü vururken, İsfahan'da bulunan bir üniversite binası da isabet aldı. İki tarafın da geri adım atmadığı bu tablo, bölgedeki krizin uzun süre daha tırmanarak devam edeceğini gösteriyor.
