Teknoloji dünyasında son dönemde artan işten çıkarmalar, şirketlerin verimlilik arayışı mı yoksa geçmiş hataların bedeli mi sorusunu gündeme getirdi. Uzmanlar, birçok firmanın finansal darboğazı veya pandemide yapılan aşırı işe alımları gizlemek için 'yapay zeka' mazeretine sığındığını öne sürüyor.
Küresel piyasalarda şirketlerin iş gücünü yapay zekanın verimliliğine ve zorluklarına göre yeniden şekillendirdiği iddiası tartışma yaratıyor. New York Times'ın gündeme taşıdığı 'AI-washing' (yapay zeka yıkama) kavramı, şirketlerin aslında başka sebeplerle yaptıkları kesintileri teknolojik dönüşüm kılıfıyla sunduğunu ortaya koyuyor. Özellikle pandemi döneminde yapılan plansız ve aşırı işe alımların faturasının, bugün yapay zeka devrimi bahane edilerek çalışanlara kesildiği belirtiliyor.
Teknoloji Devlerinden 50 Bin Kişilik Kesinti
Veriler, 2025 yılında gerçekleşen işten çıkarmaların boyutunu gözler önüne seriyor. Raporlara göre, 50 binden fazla işten çıkarma kararı doğrudan yapay zeka gerekçesiyle alındı. Amazon ve Pinterest gibi teknoloji sektörünün önde gelen devleri, son dönemdeki kadro kesintilerinde teknolojinin getirdiği değişimi ve otomasyonu ana neden olarak işaret eden şirketler arasında başı çekiyor. Ancak sektör analistleri, bu açıklamaların gerçeği tam olarak yansıtmadığı ve bu teknolojik geçişin henüz bu denli büyük bir iş gücü kıyımını gerektirecek seviyede olmadığı görüşünde birleşiyor.
Yatırımcıyı Sakinleştirme Stratejisi
Ocak ayında yayımlanan bir Forrester raporu, yapay zeka gerekçesiyle işten çıkarma yapan birçok şirketin aslında bu rolleri dolduracak olgunlukta ve onaylanmış yapay zeka uygulamalarına sahip olmadığını vurguluyor. Rapora göre bu durum, finansal motivasyonla yapılan kesintilerin 'gelecekteki yapay zeka uygulamaları' adı altında pazarlanmasından ibaret. Yani şirketler, henüz hazır olmadıkları bir teknolojiyi bahane ederek maliyet kısma operasyonlarını meşrulaştırıyor.
Brookings Enstitüsü'nden Kıdemli Araştırma Görevlisi Molly Kinder da bu stratejinin arkasındaki psikolojik ve finansal algıya dikkat çekiyor. Kinder'e göre işten çıkarmaların nedenini yapay zekaya bağlamak, şirketler için son derece 'yatırımcı dostu' bir mesaj taşıyor. Çünkü alternatif senaryoda şirketlerin 'işlerimiz kötü gidiyor' veya 'yönetimsel hatalar yaptık' itirafında bulunması gerekiyor. Bu nedenle yöneticiler, finansal başarısızlıkları kabul etmek yerine teknolojik bir vizyonerlik maskesi takmayı tercih ediyor.
