Eylül 2026’da yürürlüğe girmesi planlanan tek kullanımlık plastik yasağı, piyasada büyük bir hareketliliğe ve endişeye neden oldu. Alınan yeni kararlar doğrultusunda sektörde siparişler durma noktasına gelirken, planlanan yeni yatırımlar da askıya alındı. Sektör temsilcilerinin değerlendirmelerine göre, yaklaşan yasa tasarısıyla birlikte yaklaşık 35 bin kişilik istihdam risk altında bulunuyor ve 10 milyar dolarlık devasa makine parkurunun atıl duruma düşme tehlikesi bulunuyor.
Sektörde Belirsizlik ve Kredi Daralması
Yasa tasarısının gündeme gelmesiyle beraber, piyasada oluşan belirsizlik ortamı firmaların ticari faaliyetlerini doğrudan etkiledi. Birçok şirketin istihdam azaltma yoluna gittiği ifade edilirken, bankaların da plastik sektörüne yönelik kredi başvurularına artık daha temkinli ve kısıtlayıcı yaklaştığı belirtiliyor.
Sektör dernekleri, düzenlemenin sadece çevresel bir adım olarak değerlendirilmemesi gerektiği görüşünde birleşerek Ankara'daki temaslarını hızlandırdı. Konuyla ilgili açıklamalarda bulunan PAGEV Başkanı Yavuz Eroğlu, söz konusu düzenlemenin sanayinin daralması, istihdamın zayıflaması, ihracatın düşmesi ve doğrudan enflasyonun artması gibi geniş kapsamlı ekonomik etkileri olacağına dikkat çekti.
Alternatif Ürünlerin Maliyeti ve Tüketiciye Yansıması
Plastik ürünlere alternatif olarak sunulan çözümlerin yeterince analiz edilmediğini savunan Eroğlu, bu durumun doğrudan raf fiyatlarını yükselteceğini ifade etti. Özellikle kağıt pipetlerin, plastik pipetlere kıyasla yaklaşık 5-7 kat daha pahalı olduğu ve kullanım kalitesini düşürdüğü belirtildi. Diğer bir alternatif olan bambu bazlı ürünlerin ise tamamen ithal olduğuna ve Türkiye'de yetiştirilemeyeceğine vurgu yapıldı.
Ambalaj maliyetlerindeki bu artışın gıda fiyatlarını yukarı çekeceğini aktaran temsilciler, bu durumun su, süt, peynir ve kahve gibi günlük tüketim ürünlerinde enflasyonist bir baskı yaratacağını açıkladı. Cam ambalajlı ürünlerin maliyetinin yüksek olması nedeniyle aradaki farkın doğrudan tüketicinin cebine yansıyacağı belirtiliyor.
Avrupa Birliği Örneği ve İhracattaki Mevcut Durum
Avrupa Birliği (AB) uygulamalarına da değinen sektör temsilcileri, AB'nin son yıllarda aşırı düzenlemelerin rekabetçiliği zayıflattığını fark ederek erteleme ve sadeleştirme adımları attığını hatırlattı. Türkiye'nin ise AB'nin geçmişte yaptığı hatalara yönelmesinin kabul edilemez olduğu savunuldu. Şu an Türkiye'nin 20 AB ülkesine aktif olarak plastik ihracatı yapmaya devam ettiği, Ticaret Bakanlığı verilerinin de Avrupa'da bu yasakların pratikte tam olarak uygulanmadığını gösterdiği ifade edildi.
Tek Kullanımlık Plastikler Neden Yasaklanıyor?
Hükümetler, doğada çok uzun süre çözünmeden kalan ve çevre kirliliğine neden olan tek kullanımlık plastikler için küresel çapta önlemler alıyor. Denizleri, toprağı ve canlı yaşamını tehdit eden bu maddelerin yaydığı mikroplastikler insan sağlığına da ciddi zararlar veriyor. Bu gerekçelerle, sürdürülebilir çevreyi korumak ve atık miktarını azaltmak hedefleniyor.
Ancak hijyen ve gıda güvenliği açısından da kritik olan sektörün Türkiye'deki yıllık üretim kapasitesi 1,4 milyon ton, ekonomik büyüklüğü 4,4 milyar dolar ve toplam ihracatı 3 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. Doğrudan 35 bin kişiyi etkileyecek olan yasağın, dolaylı etkilerle birlikte 100 bin kişiye kadar ulaşabileceği öngörülüyor.
