Fransa'nın başkenti Paris, küresel diplomasi ve uluslararası güvenlik politikalarının tartışıldığı kritik bir toplantıya ev sahipliği yaptı. Türkiye'nin Paris Büyükelçiliği tarafından organize edilen yuvarlak masa toplantısında, Türkiye ve NATO ilişkileri tüm boyutlarıyla değerlendirildi. Toplantıya katılan 30'a yakın Fransız ve Türk gazeteci, bölgesel ve küresel çapta yaşanan son gelişmeleri uzman isimlerden dinleme fırsatı buldu. Etkinliğin ana gündem maddelerini, ittifakın geleceği, Orta Doğu coğrafyasında artan gerilimler ve devam eden Rusya-Ukrayna Savaşı oluşturdu. Toplantıda Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Güvenlik ve Dış Politikalar Kurulu Başkanvekili Büyükelçi Prof. Dr. Çağrı Erhan, Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı Washington Ofisi (SETA DC) Araştırma Direktörü Kılıç Buğra Kanat ve Hasan Kalyoncu Üniversitesi Öğretim Üyesi, SETA Kıdemli Araştırmacısı Doç. Dr. Murat Aslan önemli değerlendirmelerde bulundu.
Küresel Güvenlik Riskleri ve Çöken Uluslararası Düzen
Toplantıda söz alan Prof. Dr. Çağrı Erhan, dünyanın Kovid-19 salgınından bu yana bambaşka bir döneme geçiş yaptığını belirterek, kurallara dayalı mevcut düzenin ciddi bir çöküş yaşadığını ifade etti. Küresel güvenlik risklerinin giderek çeşitlendiğini, ekonomilerin daha kırılgan bir yapıya büründüğünü ve korumacılık politikalarının dünya genelinde arttığını vurguladı. Mevcut uluslararası sistemin her yönden saldırı altında olduğuna dikkat çeken Erhan, durumu şu sözlerle özetledi: "Şu anda kimse uluslararası hukuktan söz etmiyor. Masadaki her şey yalnızca ulusal çıkarlara dayanıyor. Kimse işbirliğinden bahsetmiyor. Ne çeşit bir yeni uluslararası düzenin geleceğini bilmiyoruz."
NATO Zirvesi ve Savunma Stratejileri
Erhan'ın açıklamalarında Rusya ile Ukrayna arasındaki çatışmalar, küresel endişe kaynaklarının başında yer aldı. Bununla birlikte, ABD, İsrail ve İran ekseninde süregelen askeri hareketliliğin daha da tırmanabileceği ve çok daha olumsuz sonuçlar doğurabileceği uyarısı yapıldı. Uluslararası ticaret düzeninin bozulması ve hayati öneme sahip tedarik zincirlerinin kırılması da toplantıda öne çıkan diğer endişe başlıkları oldu. Bu yıl NATO Zirvesi organizasyonuna Türkiye'nin ev sahipliği yapacağını hatırlatan Erhan, Ankara'da gerçekleştirilecek bu büyük zirvenin önemine değindi. Erhan, "(Zirvede) Ortaya çıkan bu güvenlik ve savunma risklerine karşı NATO'nun savunmasını güçlendirmeyi görüşeceğiz" diyerek, ittifaka üye ülkelerin liderleri ile dünya genelinden diğer liderlerin bir araya geleceği platformun ana hedefini açıkladı.
Orta Doğu'da Artan İstikrarsızlık ve Çatışma Riski
Bölgesel dinamikler üzerine konuşan SETA DC Araştırma Direktörü Kılıç Buğra Kanat, Türkiye'nin sınır komşularındaki iç savaşlarla başa çıkma konusunda derin bir tecrübeye sahip olduğunu hatırlattı. Buna karşılık, Orta Doğu coğrafyasındaki mevcut saldırıların yeni bir iç savaş potansiyeli taşıdığını ve artan istikrarsızlıktan büyük endişe duyulduğunu aktardı. Saldırılar şu an dursa dahi bölge ülkelerinin savunma harcamalarında kaçınılmaz bir artış yaşanacağını belirten Kanat, "Eğer çatışma devam ederse ve İran'da herhangi bir iç savaş durumu yaşanırsa sonuçları büyük olur" diyerek tehlikenin boyutlarına dikkat çekti. Bölge halkının çatışmalardan çok yorulduğunu ve büyük acılar çektiğini vurgulayan Kanat, Türkiye perspektifi açısından bölgede yeni bir çatışma ortamının oluşmamasının son derece hayati olduğunu dile getirdi.
Bölgesel Krizlerin Küresel Etkileri
Krizin ekonomik ve sosyal yansımalarına da değinen Kanat, bu saldırıların etkilerinin küresel enerji fiyatlarında çok kısa süre içinde hissedilmeye başlandığını belirtti. Sosyal, siyasi ve güvenlik riski boyutlarının da yakında görüleceğini ifade ederek, "Orta Doğu'da yaşananlar, Orta Doğu'da kalmaz. Bunu farklı çatışmalarda, Suriye ve Irak'ta gördük" uyarısında bulundu. Toplantıda söz alan Doç. Dr. Murat Aslan ise ABD ve İsrail'in İran'a yönelik hamlelerini değerlendirerek tehlikenin sınırlarına dikkat çekti. "Bu savaşın genişleme ihtimali var" diyerek çatışmaların Körfez bölgesine doğru yayılma eğilimi gösterdiğini aktardı. Gerginliğin tırmanması halinde Türkiye ve NATO çıkarlarının doğrudan etkileneceğini belirten Aslan, günümüzde yalnızca devletler arasında değil, devlet dışı aktörlerin de dahil olduğu çatışmaların yaşandığını hatırlattı. Aslan, mevcut tablo karşısında ittifakın hazır bulunuşluk seviyesinin test edildiğini belirterek, çok boyutlu tehditlere karşı hibrit tepki mekanizmalarının devreye sokulması gerektiğini savundu.
