Cephede görev yapan askerler, olası ölüm ya da yaralanma riskine karşı sperm dondurma yöntemine yönelirken, bu uygulama ülkenin geleceği açısından kritik bir tartışmayı da beraberinde getiriyor.
“Askerlerimiz ölüyor, gen havuzumuz yok oluyor”
Ukrayna Ulusal Muhafız Birliği’nde görev yapan 35 yaşındaki Maxim, cephe hattına yakın bir noktadan yaptığı açıklamada, savaşın yalnızca bugünü değil, gelecek nesilleri de tehdit ettiğini vurguluyor:
“Askerlerimiz ölüyor. Ukrayna gen havuzu ölüyor. Bu, milletimizin hayatta kalmasıyla ilgili.”
Maxim, kısa süre önce izne çıktığında eşinin isteğiyle Kiev’de bir klinikte sperm örneği verdi. Eğer hayatını kaybederse, eşi bu örneği kullanarak çocuk sahibi olabilecek.
Cephede sürekli ölüm riski: “Hiçbir yer güvenli değil”
Maxim’e göre cephede ya da geride olmak fark etmiyor:
“İster sıfır noktasında olun ister kilometrelerce geride, güvende olduğunuzun garantisi yok.”
Rusya’nın insansız hava araçları ve füze saldırılarının yarattığı sürekli stresin, askerlerin üreme sağlığını da olumsuz etkileyebileceği belirtiliyor.
Sperm dondurma hizmeti askerlere ücretsiz
Rusya’nın 2022’de başlattığı işgalin ardından Ukrayna’da özel klinikler, askerlere ve kadınlara kriyoprezervasyon (üreme hücrelerinin dondurulması) hizmeti sunmaya başladı.
Askerler sperm,
Kadınlar ise yumurtalarını
ücretsiz olarak dondurabiliyor. Daha sonra Ukrayna parlamentosu devreye girerek bu uygulamayı yasal çerçeveye oturttu ve devlet desteği sağladı.
Tartışmalı yasa değişti: Eşlere kullanım hakkı tanındı
İlk düzenleme kamuoyunda tepki çekti. Çünkü yasa, bağışçının ölümü halinde tüm örneklerin imha edilmesini öngörüyordu. Bu durum, savaşta eşini kaybeden kadınların çocuk sahibi olmasının önünü kapatıyordu.
Yapılan değişiklikle birlikte:
Örneklerin ölümden sonra 3 yıl saklanması,
Önceden yazılı izin olması şartıyla eşlerin kullanabilmesi
mümkün hale getirildi. Milletvekili Oksana Dmitrieva bu düzenlemeyi şöyle özetliyor: “Askerlerimiz geleceğimizi savunuyor ama kendi geleceklerini kaybedebilirler. Onlara bu şansı vermek istedik.”
Nüfus krizi derinleşiyor
Savaşın dördüncü yılına girmesiyle birlikte Ukrayna’da milyonlarca insan ülkeyi terk etti. Özellikle kadın nüfusundaki azalma ve zor yaşam koşulları, doğum oranlarını ciddi şekilde düşürdü.
Kiev’deki üreme kliniklerinde:
Hamile hasta sayısı yarı yarıya azaldı
Yenidoğan servisleri büyük ölçüde boş kaldı
Uzmanlara göre savaşın yarattığı stres:
Adet düzensizlikleri
Doğurganlık sorunları
Psikolojik travmalar
gibi sonuçlara yol açıyor.
“Kadınlar doğumdan korkuyor”
Kiev Üreme Tıbbı Merkezi Direktörü Oksana Holikova’ya göre birçok kadın artık çocuk sahibi olmayı erteliyor: “Kadınlar, sığınaklara koşmak zorunda kalacaklarsa hamile kalmaktan korkuyor.” Holikova, hastalarının yaklaşık yüzde 60’ının anksiyete ve travma nedeniyle antidepresan kullandığını belirtiyor.
Savaşın bireysel trajedisi: Katerina’nın hikayesi
Katerina Malyshko ve eşi Vitaly uzun süredir çocuk sahibi olmaya çalışıyordu. Ancak Vitaly’nin savaşta hayatını kaybetmesi her şeyi değiştirdi. Katerina, dondurulmuş embriyolarını kullanmak istediğinde yasal engellerle karşılaştı: “Onlar embriyoları saklıyordu ama ben kullanamıyordum.” Aylar süren hukuk mücadelesinin ardından hakkını kazanan Katerina, yaşadığı duyguyu şöyle anlatıyor: “Hem sevinç hem keder hissettim. Bunu kocamın anısını yaşatmak için yaptım.”
Erkekler konuşmaktan çekiniyor
Maxim’e göre en büyük sorunlardan biri, erkeklerin bu konuyu konuşmaktan kaçınması: “Çoğunun psikolojik sorunları var ama saklıyorlar.” Askerlere daha silah altına alınır alınmaz sperm dondurma seçeneği sunulması gerektiğini savunan Maxim, şu ifadeleri kullanıyor:
“Bu konuyu daha çok konuşmalıyız. Çünkü biz erkekler, zorlanmadıkça hiçbir şey yapmayız.”
Gelecek için “sessiz mücadele”
Ukrayna’da sperm dondurma programı henüz yeni ve sınırlı katılımla ilerliyor. Ancak yetkililer, zamanla daha fazla askerin bu programa dahil olmasını bekliyor.
Bu uygulama yalnızca bireysel bir tercih değil; aynı zamanda savaşın gölgesinde bir ülkenin geleceğini koruma çabası olarak görülüyor.
