Sosyal medyada “nihilist penguen” olarak paylaşılan ve sürüsünden ayrılarak Antarktika’da tek başına yürüyen penguen görüntüleri yeniden gündeme geldi. Söz konusu sahne, 2007 yapımı Encounters at the End of the World belgeselinde yer alıyor. İnternet kullanıcıları tarafından modern insanın yalnızlığı ve yabancılaşmasının simgesi olarak yorumlanan görüntüler, akademik açıdan farklı bir çerçevede ele alındı.
Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Radyo, Sinema ve Televizyon Bölümü Öğretim Görevlisi Dr. Gökhan Evecen, görüntülerin insanın doğaya kendi anlam dünyasını yüklemesinin bir örneği olduğunu belirtti.
“Modern İnsanın Ta Kendisi”
Dr. Evecen, viral hale gelen sahnenin aslında 2007 yılında çekildiğini ancak özellikle son yıllarda sosyal medyada yeniden dolaşıma girdiğini ifade etti. Evecen’e göre penguenin biyolojik davranışı, modern insan tarafından farklı bir anlam çerçevesine oturtuluyor.
Penguene yüklenen yalnızlık ve anlamsızlık yorumlarının, bireyin kendi varoluşsal sorgularının bir yansıması olduğunu belirten Evecen, sosyal medyanın etkisiyle insanların kendilerini bu tür imgelerde daha fazla görmeye başladığını söyledi.
Doğaya İnsani Özellikler Yükleme Eğilimi
Dr. Evecen, doğaya insani özellikler atfetme eğiliminin literatürde “antropomorfizm” olarak adlandırıldığını vurguladı. Sinemada ise benzer yaklaşımın “türcü kamera” kavramıyla açıklandığını belirtti. Bu yaklaşımda doğa, insan merkezli bir bakış açısıyla anlamlandırılıyor.
Belgesel sinemasının ilk örneklerinde de benzer bir bakış açısının görüldüğünü ifade eden Evecen, insanın doğayı kendi ideolojik çerçevesi içinde yeniden yorumladığını dile getirdi.
“Doğa Masalsı Bir Cennet Değil”
Doğanın romantize edilmesine de değinen Evecen, doğanın bir rehabilitasyon alanı ya da idealize edilmiş bir uyum ortamı olarak görülmemesi gerektiğini söyledi. Doğanın kendine özgü işleyiş kurallarının bulunduğunu belirten Evecen, insanın bu gerçekliği çoğu zaman göz ardı ettiğini ifade etti.
Benzer anlatıların farklı belgesel ve filmlerde de yer aldığını hatırlatan Evecen, şehir yaşamından uzaklaşarak doğada anlam arayışının her zaman ideal bir tablo sunmadığını belirtti.
İnsan-Doğa Sınırını Kim Belirliyor?
İnsan ile doğa arasında keskin bir ayrım olmadığını vurgulayan Evecen, “vahşi doğa” kavramının da insan merkezli bir tanımlama olduğunu söyledi. Kültür ile doğa arasındaki sınırların insan tarafından inşa edildiğini belirten Evecen, modernleşme süreciyle birlikte doğanın keşfedilecek ve incelenecek bir nesneye dönüştürüldüğünü ifade etti.
“Nihilist penguen” olarak yorumlanan görüntülerin de bu bağlamda değerlendirilmesi gerektiğini belirten Evecen, penguene yüklenen anlamın aslında insanın kendi yalnızlık ve yabancılaşma duygularıyla ilişkili olduğunu sözlerine ekledi.
