Facebook, Instagram ve WhatsApp’ın çatı şirketi Meta, toplu işten çıkarma sürecinde kullandığı dijital değerlendirme sistemleri nedeniyle yeni bir hukuk mücadelesiyle karşı karşıya kaldı. ABD’de açılan davada, şirketin işten çıkarılacak çalışanları belirlerken yapay zeka destekli sistemler ve dijital performans takip araçlarından yararlandığı, bunun da bazı çalışan gruplarını orantısız şekilde etkilediği öne sürüldü.
26 Çalışan Federal Mahkemeye Başvurdu
İddialara göre, temmuz ayı sonunda işten çıkarılacakları bildirilen 26 Meta çalışanı, şirketin daha önce aldığı toplu işten çıkarma kararı kapsamında yürüttüğü değerlendirme sürecini yargıya taşıdı.
Davacılar, Meta’nın yaklaşık 8 bin kişinin işine son verilmesini öngören yeniden yapılanma planı kapsamında çalışanları belirlerken kullandığı yöntemlerin ayrımcılığa yol açtığını savunuyor.
Yapay Zeka ve Dijital Takip Sistemleri Mercek Altında
Mahkemeye sunulan dava dilekçesinde, işten çıkarılacak çalışanların belirlenmesinde yapay zeka sistemleri, klavye kullanım analizleri, çevrim içi etkinlik takip araçları ve algoritma destekli performans değerlendirme sistemlerinin kullanıldığı iddia edildi.
Davacılara göre bu sistemler, çalışanların bilgisayar başında geçirdiği süre, sistem aktiviteleri ve performans verileri gibi ölçütleri dikkate alarak puanlama yaptı.
Hamilelik ve Sağlık İzni Kullanan Çalışanlar İçin Dezavantaj Oluştuğu Öne Sürüldü
Dava dosyasında yer alan iddiaların en dikkat çekici bölümü ise değerlendirme kriterlerinin bazı çalışan grupları açısından eşitsizlik yarattığı yönünde oldu.
İddialara göre;
Hamilelik izninde bulunan çalışanlar,
Doğum sonrası ebeveynlik izni kullananlar,
Sağlık sorunları nedeniyle izinli olan çalışanlar,
Belirli engellere sahip personeller
performans sistemlerinin talep ettiği bazı kriterleri doğal olarak yerine getiremedi.
Bu nedenle söz konusu çalışanların düşük puan aldığı ve işten çıkarılma listelerine girme ihtimallerinin arttığı öne sürüldü.
Meta İddiaları Reddetti
Meta ise davaya ilişkin yaptığı açıklamada suçlamaları kabul etmedi.
Şirket tarafından yapılan açıklamada, işten çıkarma kararlarının algoritmalar ya da yapay zeka sistemleri tarafından verilmediği savunularak, organizasyonel kararların insanlar tarafından alındığı belirtildi.
Meta yönetimi, davacıların öne sürdüğü ayrımcılık ve yapay zeka temelli değerlendirme iddialarının gerçeği yansıtmadığını ifade etti.
Yapay Zeka ile İnsan Kaynakları Uygulamaları Tartışma Konusu Olmaya Devam Ediyor
Son yıllarda birçok büyük teknoloji şirketi, işe alım, performans değerlendirme ve çalışan verimliliği analizlerinde yapay zeka destekli araçlardan yararlanmaya başladı.
Ancak uzmanlar, bu sistemlerin şeffaf olmaması veya belirli çalışan gruplarını dolaylı olarak dezavantajlı hale getirmesi durumunda ayrımcılık tartışmalarının gündeme gelebileceğine dikkat çekiyor.
Meta’ya açılan dava da, yapay zekanın iş dünyasında kullanımına ilişkin etik ve hukuki tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. Davanın ilerleyen süreçte teknoloji sektöründe çalışan değerlendirme sistemlerine yönelik önemli bir emsal oluşturabileceği değerlendiriliyor.
