Macaristan'da nisan ayında gerçekleştirilen seçimlerin ardından başlayan siyasi değişim süreci, derin bir anayasal krize dönüştü. Viktor Orbán'ın 16 yıllık iktidarına son vererek başbakanlık koltuğuna oturan Péter Magyar, ülkede siyasi dengeleri temelden sarsacak yeni bir adım attı. İktidardaki Tisza Partisi lideri Magyar, selefi tarafından göreve getirilen Cumhurbaşkanı Tamás Sulyok'un görevine son vermek amacıyla parlamentoya resmi bir anayasa değişikliği teklifi sundu. Bu gelişme, başkent Budapeşte'de hükümet ve muhalefet cephelerini bir kez daha karşı karşıya getirdi.
Orbán Döneminin İzleri Siliniyor
Başbakan Péter Magyar, seçim kampanyası boyunca dile getirdiği reform vaatlerini hayata geçirmeye başladı. Magyar'ın cumartesi günü parlamentoya sunduğu anayasa değişikliği teklifinde, "Görevdeki Cumhurbaşkanı'nın görev süresi, anayasa değişikliğinin yürürlüğe girdiği günü izleyen gün sona erer" şeklindeki kritik ifade yer aldı. Hükümet kanadı, Cumhurbaşkanı Sulyok'u uzun süredir "Orbán'ın kuklası" olmakla ve tarafsızlık ilkesini ihlal etmekle eleştiriyordu.
Söz konusu tasarı, yalnızca cumhurbaşkanının görevden alınmasıyla sınırlı kalmıyor. Teklif kapsamında, Anayasa Mahkemesi üyeleri için emeklilik yaşının 70'e indirilmesi ve bu yolla mevcut dört anayasa yargıcının görevden ayrılması öngörülüyor. Ayrıca, milletvekillerinin görev süresine 12 yıllık bir üst sınır getirilmesi planlanıyor. Parlamentoda nitelikli çoğunluğa sahip olan Tisza Partisi'nin desteğiyle teklifin yasalaşmasına kesin gözüyle bakılıyor.
Cumhurbaşkanı Sulyok: "İstifa Etmeyeceğim"
Görevden alınması gündemde olan Cumhurbaşkanı Tamás Sulyok, tasarının parlamentoya sunulmasının ardından sert bir açıklama yaptı. Görevinden ayrılmayı kesinlikle düşünmediğini vurgulayan Sulyok, Magyar'ın bu girişimini doğrudan demokrasiye ve anayasal düzene yönelik bir tehdit olarak nitelendirdi.
Sulyok, yaptığı resmi değerlendirmede, "Asıl soru, bu gücün uluslararası alanda kabul gören ve zorunlu sayılan hukuk devleti ilkeleri ile gerçek temsili demokrasiyi ortadan kaldırıp kaldırmayacağıdır." ifadelerini kullanarak hükümetin adımlarını eleştirdi.
Fidesz'den Sokağa Çıkma Çağrısı
Hükümetin anayasa hamlesi, muhalefet saflarında büyük bir tepkiyle karşılandı. Eski Başbakan Viktor Orbán'ın partisi Fidesz, cumhurbaşkanının görevden alınması girişiminin ülkeyi otoriter bir rejime sürükleyeceğini öne sürdü. Bu gelişmelerin ardından Fidesz, perşembe günü Cumhurbaşkanı Sulyok'a destek vermek ve anayasa değişikliğini protesto etmek amacıyla geniş çaplı bir gösteri düzenleme çağrısında bulundu. Eski Başbakan Orbán ise Tisza Partisi'ni hedef alarak, "Siyasi iktidar insani, ahlaki ve hukuki tüm sınırları aşıyor. Macar seçmenler buna yetki vermedi." şeklinde konuştu.
Avrupa Süreci Yakından İzliyor
Macaristan'da yaşanan bu siyasi çalkantı, Avrupa genelinde de yankı uyandırdı. Anayasal konularda hukuki danışmanlık sağlayan Avrupa Konseyi Venedik Komisyonu'ndan özel bir heyet, geçtiğimiz hafta Macaristan'ı ziyaret ederek hem Cumhurbaşkanı Sulyok hem de hükümet yetkilileriyle üst düzey temaslarda bulundu. Venedik Komisyonu'nun değerlendirme raporunun önümüzdeki günlerde kamuoyuyla paylaşılması bekleniyor. Öte yandan Avrupa Komisyonu da hukukun üstünlüğü ilkesi çerçevesinde Macaristan'daki anayasa değişikliği sürecini yakından izlediğini duyurdu.
