Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından, Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu’nda yapılan son revizyonla, gıda etiketleri ve ürün sunumlarına ilişkin değişiklikler getirildi. Çocukların korunması, tüketicinin yanıltılmasının önlenmesi ve etiketlerde kullanılan ifadelerin netleştirilmesi hedeflenerek, çocukların fiziksel ve psikolojik gelişimini olumsuz etkileyebilecek ürün tasarımlarına sınırlama getirildi. Şiddeti özendiren veya çocuklar üzerinde olumsuz algı oluşturabilecek şekil ve ambalajlarla gıdaların piyasaya sunulması yasaklandı. Kılavuzda; klozet, silah, kafatası, beyin, göz, ayak gibi figürlerin ürün tasarımında kullanılmasının uygun olmadığı açıkça belirtildi. Buna karşılık, gülümseyen yüz veya nazar boncuğu gibi görseller bu kapsamda değerlendirilmedi.
Yanıltıcı görsel ve ifadeler yasak
Düzenlemeyle, ürün ambalajlarında kullanılan görseller ve ifadelerin tüketiciyi yanıltmaması için kapsam genişletildi. Özellikle; üründe gerçek meyve yerine aroma kullanılıyorsa, o meyvenin gerçek görselinin kullanılması yasaklandı. ‘Peynirli’, ‘çilekli’ gibi ifadeler yalnızca ilgili bileşenin gerçekten kullanılması halinde yazılabilecek. Sadece aroma içeren ürünlerde ‘aromalı’ ifadesi zorunlu hale getirildi.
‘Ev yapımı, taze, günlük’ ifadelerine sınırlama
Tüketiciyi yanıltabilecek pazarlama ifadelerine de kısıtlama getirildi. Endüstriyel üretim ürünlerde ‘ev yapımı’ ifadesi tamamen yasaklandı. ‘Yüzde 100 doğal’, ‘en doğal’, ‘hakiki’ gibi abartılı ifadelerin kullanımı kaldırıldı. ‘Doğal’ ifadesi, ürünün hiçbir katkı veya ilave bileşen içermemesi şartıyla kullanılabilecek. ‘Taze’ ve ‘günlük’ ifadeleri için net kurallar belirlendi. ‘Günlük’ yalnızca raf ömrü 24 saat olan ürünlerde kullanılabilecek. Ambalajlı ürünlerde ‘taze sıkılmış’, ‘fırından taze’ ifadeleri yasaklandı. Dondurulmuş veya işlenmiş ürünlerde ‘taze’ ifadesine izin verilmeyecek.
Vegan ürünlere yeni kurallar geldi
Vegan ve vejetaryen ürünlerde, bitkisel ürünlerde ‘süt’, ‘peynir’, ‘yoğurt’ gibi hayvansal çağrışım yapan ifadeler kullanılamayacak. ‘Vegan peynir’ gibi isimlendirmeler yasaklanırken, ‘bitkisel bazlı içecek’ gibi ifadeler kullanılabilecek. Ürünlerin hayvansal gıdaların yerine geçiyormuş gibi tanıtılması sınırlandırıldı. ‘Katkısız’ ve ‘içermez’ ifadelerine de standart getirildi. ‘Yüzde 100 katkısız’, ‘tamamen katkısız’ gibi ifadelerin kullanımı yasaklandı. Örneğin, ‘Palm yağı içermez’, ‘glukoz şurubu içermez’ gibi ifadeler yanıltıcı olabileceği gerekçesiyle sınırlandı.
Gıda etiketleri artık yalnızca bilgi vermekle kalmayacak; tüketicinin doğru ve bilinçli tercih yapmasını sağlayacak şekilde açık, net ve yanıltıcı olmayan bir yapıda olmak zorunda. Toplu tüketim yerlerinde, gıdanın bileşenleri ve enerji değerine ilişkin bilgilendirme, tüketici tarafından kolayca görülebilecek, açıkça okunabilecek şekilde; menüler, yazı tahtaları, broşür, karekod, dijital ekran ve benzeri araçlar ile yapılabilecek.
1 Temmuz’a kadar süre verildi
Bakanlık, işletmelerin bu teknik altyapıya uyum sağlayabilmesi için kademeli geçiş takvimi belirledi. Ulusal zincir toplu tüketim yerleri için 1 Temmuz 2026, küçük ölçekli esnaf ve işletmeler için enerji (kalori) bildirimi gibi düzenlemeler 2027 yılı sonuna kadar uygulanacak.
