İran ile Amerika Birleşik Devletleri (ABD) arasında Ortadoğu'da tırmanan askeri gerilim, küresel deniz ticaretinin en kritik noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'na sıçradı. İran Silahlı Kuvvetleri'nin savaşı yürüten stratejik birimi olan Hatemül Enbiya Merkez Karargahı, ülkenin güney kesimlerine yönelik düzenlenen ABD saldırılarına sert tepki gösterdi. Yapılan resmi açıklamada, Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilecek ticari taşımacılık ve petrol sevkiyatlarının güvenliği için tek geçerli ve emniyetli güzergahın, doğrudan İran tarafından ilan edilen koordinatlar olduğu vurgulandı.
Hürmüz Boğazı'nda Güzergah Kontrolü
Yapılan yazılı açıklamada, ABD'nin uluslararası yükümlülüklerine ve daha önce varılan mutabakatlara bağlı kalmadığı iddia edildi. Eski ülke lideri Ali Hamaney'in naaşının Irak'ta bulunduğu hassas bir dönemde, ABD güçlerinin İran'ın güneyindeki bazı stratejik noktaları hedef alarak ateşkesi ve karşılıklı anlaşmaları ihlal ettiği ileri sürüldü. Yaşanan bu gelişmelerin ardından Tahran yönetimi, Hürmüz Boğazı'nın işleyişine, seyrüsefer düzenine ve yönetimine dışarıdan herhangi bir müdahaleye kesinlikle izin verilmeyeceğinin altını çizdi. Bölgedeki deniz trafiğinin kontrolünü elinde tutmak isteyen askeri karargah, uluslararası gemi şirketlerinin güvenli geçiş için belirlenen yeni rotaya uyması gerektiği mesajını verdi.
Karşılıklı Misilleme Saldırıları Gerilimi Artırdı
Hürmüz Boğazı'ndaki bu rota çıkmazı, iki ülke arasında son günlerde meydana gelen ağır askeri darbelerin ardından geldi. Hatırlanacağı üzere ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'ın boğazdan geçen ticari gemilere yönelik daha önce gerçekleştirdiği operasyonlara misilleme yapıldığını açıklamıştı. CENTCOM, bölge yakınlarında İran'a ait olduğu tespit edilen 80'den fazla askeri hedefin başarıyla vurulduğunu ilan etmişti.
İran ise bu operasyonlara yanıt vermekte gecikmedi. Gece saatlerinde düzenlenen karşı misilleme saldırılarında, Bahreyn ve Kuveyt sınırları içinde yer alan toplam 85 ABD askeri tesisinin hedef alındığı bildirildi. Bölgedeki askeri üslerin vurulmasıyla tırmanan bu süreç, tarafların diplomatik kanallardan ziyade sahada askeri güçle yanıt vermeyi seçtiğini gösteriyor.
Küresel Enerji Koridoru Alarm Veriyor
Dünya genelinde deniz yoluyla taşınan ham petrolün yaklaşık beşte birinin geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı, jeopolitik açıdan hayati bir öneme sahip bulunuyor. Uzmanlar, İran'ın boğazdaki ticari geçiş rotalarını tek taraflı belirleme hamlesinin uluslararası deniz hukukunu ve serbest ticaret ilkelerini tartışmaya açabileceğini belirtiyor. Enerji arz güvenliğinin tehlikeye girmesi ihtimali, küresel piyasalarda petrol fiyatlarının dalgalanmasına yol açabilecek bir potansiyel taşıyor. Bölgedeki askeri hareketliliğin kalıcı bir çatışmaya dönüp dönmeyeceği ise uluslararası kamuoyu tarafından endişeyle takip ediliyor.
