ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), İran'ın yakın tarihinin en sancılı süreçlerinden birine dair güncel verileri dünya kamuoyu ile paylaştı. Ülkede ekonomik sorunlar ve para biriminin değer kaybı nedeniyle patlak veren eylemlerde hayatını kaybedenlerin sayısının 5 bin 137'ye yükseldiği bildirildi. İran sokaklarındaki tansiyon düşmüş olsa da, insan hakları örgütleri sahadan gelen verileri doğrulamaya ve bilançoyu güncellemeye devam ediyor.
Gözaltı Sayısı 30 Bine Yaklaştı
HRANA tarafından yayımlanan son rapora göre, ülkenin dört bir yanına yayılan olaylar sonucunda 27 bin 797 kişi güvenlik güçleri tarafından gözaltına alındı. Raporda dikkat çeken bir diğer ayrıntı ise can kayıplarının dağılımı oldu. Gösteriler sırasında çıkan çatışmalarda 208 güvenlik görevlisi de dahil olmak üzere toplam 5 bin 137 kişinin yaşamını yitirdiği öne sürüldü. Örgüt, sadece bir gün önce yayımladığı raporda ölü sayısını 5 bin 2 olarak açıklamıştı; bu durum, veri akışının sürdüğünü ve rakamların artabileceğini gösteriyor.
İran'da toplumsal huzursuzluğun fitili, 28 Aralık 2025 tarihinde ateşlenmişti. Yerel para biriminin döviz karşısında tarihi bir değer kaybı yaşaması ve ekonomik darboğazın derinleşmesi, halkı sokağa dökmüştü. İlk olarak Tahran Büyük Çarşı esnafının kepenk kapatarak başlattığı tepki, kısa sürede ülke geneline yayılan kitlesel gösterilere dönüştü. Başkent Tahran'da 8 Ocak'ta şiddetlenen protestolar sırasında olayların kontrolden çıkması üzerine ülke yönetimi, iletişimi kısıtlamak amacıyla internet erişimini engelleme yoluna gitmişti.
Resmi Rakamlar ile HRANA Verileri Arasındaki Uçurum
İranlı yetkililer ile insan hakları örgütlerinin açıkladığı rakamlar arasında ciddi bir uçurum bulunuyor. İran Şehit ve Gaziler Vakfı bünyesindeki Adli Tıp Kurumu tarafından dün yapılan resmi açıklamada, bilançonun daha düşük olduğu savunulmuştu. Resmi verilere göre, gösteriler sırasında çıkan olaylarda güvenlik güçleri ve siviller dahil olmak üzere toplam 3 bin 117 kişi hayatını kaybetti.
Tahran yönetimi, bu ölümlerin 2 bin 427'sinin 'silahlı terör grupları' tarafından öldürülen güvenlik güçleri ve sivil vatandaşlar olduğunu belirtirken, geriye kalan 690 kişinin ölüm nedenine dair detaylı bilgi paylaşmadı. HRANA ise olaylar fiilen sona ermiş olsa da, sahadaki kaynaklarından elde ettiği bilgileri teyit ederek dosya üzerindeki çalışmalarını sürdürüyor. ABD'nin Virginia eyaleti merkezli kuruluş, doğrulanmış vaka sayısının artmasıyla birlikte ölü ve gözaltı istatistiklerini güncellemeyi sürdüreceğini vurguluyor.
