Ortadoğu'da patlak veren savaşın yankıları sadece cephe hattında değil, dünya mutfaklarında da hissedilmeye başlandı. Dünyanın en büyük gübre imalatçılarından biri olan Yara’nın CEO’su Svein Tore Holsether, İran’daki çatışmaların ve Hürmüz Boğazı’ndaki lojistik krizin küresel gıda güvenliğini tehdit ettiğini duyurdu. Yapılan hesaplamalara göre, gübre üretimindeki aksamalar nedeniyle küresel düzeyde haftalık 10 milyar öğün yemek sofralardan eksilebilir.
Hürmüz Boğazı’nda Tedarik Zinciri Koptu
Küresel gübre bileşenlerinin yaklaşık üçte birinin geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı, savaşın merkez üssü haline gelmesiyle ticari geçişlere kapandı. Üre, potasyum, amonyak ve fosfat gibi tarımın temel girdilerinin sevkiyatında yaşanan bu büyük engel, gübre fiyatlarının kısa sürede %80 oranında artmasına neden oldu. Uzmanlar, sevkiyatın durmasının sadece fiyatları artırmakla kalmayacağını, doğrudan üretimi imkansız hale getireceğini belirtiyor.
Verim Kaybı ve Gıda Enflasyonu Riski
Svein Tore Holsether, azotlu gübre kullanımındaki düşüşün tarımsal verimliliği ilk hasatta %50 oranında azaltabileceği uyarısında bulundu. Gübre piyasasının tamamen global bir ağa bağlı olduğunu hatırlatan Holsether, özellikle Asya, Afrika ve Latin Amerika gibi gelişmekte olan bölgelerin bu krizden en ağır darbeyi alacağını vurguladı. Mevcut durumda dünyada yaklaşık yarım milyon ton azotlu gübre üretilemiyor; bu da gıda arzında geri dönülemez bir boşluk yaratıyor.
Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkeler Arasında "Fiyat Savaşı"
Enerji maliyetleri ve dizel yakıt fiyatlarındaki artışla boğuşan çiftçiler, yükselen gübre maliyetlerini karşılamakta zorlanıyor. Bu durumun, zengin ve fakir ülkeler arasında bir "fiyat savaşına" yol açması bekleniyor. Avrupa gibi ekonomik gücü yüksek bölgeler gıdaya erişimi sürdürebilse dahi, bu durum küresel piyasadaki ürünlerin zengin ülkelerce toplanması ve yoksul ülkelerin gıdasız kalması anlamına geliyor.
Gelecek Projeksiyonu: 45 Milyon İnsan Açlık Sınırında
Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı'nın verileri, tablonun vahametini gözler önüne seriyor. Ortadoğu’daki savaşın dolaylı etkileri nedeniyle bu yıl fazladan 45 milyon insanın akut açlık sınırına itilebileceği tahmin ediliyor. Gıda güvenliği uzmanları, krizin sürmesi halinde yıl sonuna doğru pirinç ve buğday gibi temel mahsullerde ciddi kıtlıklar ve rekor fiyat artışları yaşanabileceği konusunda hükümetleri acil önlem almaya çağırıyor.
