Küresel enerji arzı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nda tanker geçişlerinin durması ve Katar’ın LNG üretim kısıtlamaları, doğal gaz fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskıyı güçlendirdi. Özellikle KatarEnergy’in Ras Laffan’daki tesislerinde üretimi durdurması, spot piyasada arz daralması endişelerini artırarak fiyatların son 48 saatte önemli ölçüde yükselmesine yol açtı.
Hollanda merkezli sanal doğal gaz ticaret noktası TTF’de nisan vadeli kontratlar, 27 Şubat’ta megavatsaat başına 31,95 avrodan kapanmıştı. Jeopolitik gerilimin tırmanmasıyla 2 Mart’ta yüzde 38,4 artışla 44,5 avroya, 3 Mart’ta ise yüzde 20,4 artışla 54,29 avroya yükselerek saldırılar öncesine kıyasla toplam artışı yüzde 69,9’a taşıdı.
Ukrayna savaşı öncesi AB gazının yaklaşık yüzde 45’i Rusya’dan karşılanıyordu. Ancak Rusya’dan gaz alımını sonlandırma kararı alan AB, artan jeopolitik riskler ve yükselen fiyatlar eşliğinde zorlu bir sınavdan geçiyor. AB Konseyi, ocak ayında üye ülke temsilcilerinin, Rusya’dan boru hattı ve LNG ithalatının 2027 sonuna kadar aşamalı olarak sona erdirilmesini öngören düzenlemeyi kabul etti.
Avrupa’nın LNG Stratejisi ve ABD Bağımlılığı
Energy Aspects Kıdemli Avrupa Gaz Uzmanı Erisa Pasko, Avrupa’nın Rus gazından uzaklaşma sürecinin sürdüğünü belirterek, jeopolitik risklerin bu stratejiyi köklü biçimde değiştirmesinin zor olduğunu söyledi. Pasko, “Rusya-Ukrayna arasında barış sağlansa bile AB’nin 2027’de yürürlüğe girecek Rus LNG yasağını geri çevirmesi beklenmiyor. Kısa vadede siyasi ve hukuki engeller nedeniyle Rusya’dan ithalatın artması mümkün görünmüyor” dedi.
Hollanda ve Norveç üretim esnekliğine güvenmediğini vurgulayan Pasko, Orta Doğu kaynaklı arzda kalıcı kayıp yaşanması halinde Avrupa fiyatlarının Asya’yı geride bırakmak için daha da yükselmesi gerekeceğini ifade etti.
Londra merkezli ICIS Küresel LNG Uzmanı Ed Cox, 2026’da Avrupa’ya gelen LNG’nin yaklaşık yüzde 60’ının ABD’den gelmesinin beklendiğini belirterek, AB’nin önceliğinin Rus gazı ve LNG alımını bırakmak ve bunu gelecek 18 ay içinde aşamalı olarak sonlandırmak olduğunu söyledi. Cox, ABD LNG’sine bağımlılığın Avrupa’yı hem avantajlı hem de kırılgan kıldığını ifade etti.
AB’nin gaz talebini azaltmayı ve yenilenebilir enerjiye geçişi hızlandırmayı hedeflediğini vurgulayan Cox, Avrupa’nın farklı kaynaklardan LNG ithal etmeye devam edeceğini ve Katar’dan istikrarlı LNG akışının sürmesinin kritik önem taşıdığını ekledi.
