İnsan beyninin yalnızca yüzde 10'unu kullandığımız iddiası, yıllardır kişisel gelişim kitaplarından filmlere, motivasyon konuşmalarından sosyal medyaya kadar geniş bir alanda tekrar edilen en popüler bilim mitlerinden biri olarak karşımıza çıkıyor.
'İçimizde keşfedilmeyi bekleyen dev bir potansiyel var'
Fikrini besleyen bu söylem, kulağa umut verici gelse de nörobilim dünyası bu iddiayı çoktan çürütmüş durumda.
Stanford Üniversitesi başta olmak üzere birçok araştırma merkezi tarafından yapılan beyin görüntüleme çalışmaları, insan beyninin neredeyse tamamının farklı görevler sırasında aktif olduğunu ortaya koyuyor. Fonksiyonel manyetik rezonans (fMRI) teknolojisi sayesinde bilim insanları, konuşurken, müzik dinlerken, düşünürken ya da hayal kurarken beynin farklı bölgelerinin sırayla devreye girdiğini gözlemliyor. Bu da 'kullanılmayan yüzde 90' gibi bir alanın aslında hiç var olmadığını gösteriyor.
Bilim İnsanlarına göre beyin, tek bir anda tüm kapasitesini kullanan bir makine değil, daha çok görevine göre çalışan büyük ve karmaşık bir ağ. Her bölge aynı anda aktif olmasa da, gün içinde neredeyse tüm bölgeler mutlaka bir işlev üstleniyor. Bu nedenle bilim insanları, 'beynin sadece küçük bir kısmı çalışıyor' iddiasını bilimsel temeli olmayan bir efsane olarak nitelendiriyor.
Efsanenin yayılışı
Bu mitin(efsanenin) bu kadar yaygın olmasının arkasında ise psikolojik bir neden yatıyor. 'Henüz potansiyelinin farkında değilsin' mesajı, insanlara umut veriyor ve kişisel gelişim sektörünün en güçlü sloganlarından biri haline geliyor. Ancak nörobilim, sorunun kapasitede değil, beynin nasıl kullanıldığı ve hangi alışkanlıklarla beslendiğinde olduğunu vurguluyor.
Bilim insanları, romantik söylemler yerine gerçek verilerin daha ilham verici olduğuna dikkat çekiyor. Çünkü insan beyni, zaten yüzde 100'üyle çalışan, öğrenen, uyum sağlayan ve yaratıcılık üreten olağanüstü bir sistem.
Kısacası mesele, beynin yüzde kaçını kullandığımız değil; onu ne kadar bilinçli ve verimli kullandığımız.
Kaynak: Neurology & Brain Science literatürü / Stanford Üniversitesi
