İngiltere hükümeti, çocukların güvenliğini tehlikeye atan yapay zeka (AI) chatbotlarına karşı sert tedbirler almaya hazırlanıyor. Başbakan Keir Starmer tarafından açıklanması beklenen yeni yasal düzenlemeler kapsamında, kurallara uymayan teknoloji şirketleri devasa para cezalarıyla karşılaşabilir, hatta hizmetlerinin İngiltere genelinde erişime engellenmesi söz konusu olabilir.
Bakanlar, geçtiğimiz ay Elon Musk'ın sahibi olduğu X platformuna ait Grok yapay zeka aracının, gerçek kişilerin müstehcen görüntülerini oluşturmasıyla patlak veren kamuoyu tepkisinin ardından harekete geçti. Hükümet, yapay zeka tarafından oluşturulan 'yasa dışı ve zararlı içeriklere' karşı geniş kapsamlı bir operasyon başlatmayı planlıyor.
Yasal Boşluklar Kapatılıyor: 'Kurallara Uy ya da Sonuçlarına Katlan'
Çocukların ödev yapmaktan ruh sağlığı desteğine kadar birçok alanda chatbotları kullandığına dikkat çeken hükümet yetkilileri, mevcut yasalardaki boşlukları hızla kapatacaklarını duyurdu. Tüm AI chatbot sağlayıcılarının, Çevrimiçi Güvenlik Yasası (Online Safety Act) kapsamındaki yasa dışı içerik yükümlülüklerine uymak zorunda kalacağı, aksi takdirde 'yasaları çiğnemenin sonuçlarıyla yüzleşecekleri' belirtildi.
Başbakan Starmer, ayrıca 16 yaş altı çocukların sosyal medya kullanımına yönelik yeni kısıtlamaları da hızlandırmayı hedefliyor. Milletvekillerinin onayına sunulacak olan bu kısıtlamalar, 'sonsuz kaydırma' (infinite scrolling) özelliğinin yasaklanması veya belirli yaş gruplarına tam yasak getirilmesi gibi önlemleri içerebilir. Bu değişikliklerin önümüzdeki yaza kadar hayata geçirilmesi öngörülüyor.
Ancak muhalefetteki Muhafazakar Parti, hükümetin 'acil eylem' iddiasını inandırıcı bulmayarak eleştirdi. Gölge Eğitim Bakanı Laura Trott, henüz ortada bir istişare süreci bile yokken 'anında eylemden' bahsetmenin göz boyama olduğunu savundu. Trott, İşçi Partisi'nin 16 yaş altına sosyal medya yasağı konusunda net bir tavrı olmadığını belirterek, 'Benim tavrım net; 16 yaş altının bu platformlara erişimi durdurulmalı' ifadelerini kullandı.
Ofcom'un Yetkileri Genişletiliyor
İngiltere'nin çevrimiçi düzenleyici kurumu Ofcom, mevcut yasaların Grok gibi araçlara müdahale etmekte yetersiz kaldığını itiraf etmişti. Mevcut durumda, bir chatbot internet araması yapmadan, sadece kendi veri tabanını kullanarak görüntü veya video ürettiğinde -içerik pornografi olmadığı sürece- yasal kapsamın dışında kalıyordu. Hükümet, bu 'yasal boşluğu' haftalar içinde kapatarak yapay zeka chatbotlarını tam denetim altına almayı planlıyor.
Başbakan Starmer konuyla ilgili olarak, 'Teknoloji çok hızlı ilerliyor ve yasaların buna ayak uydurması gerekiyor. Grok konusunda attığımız adım, hiçbir platformun dokunulmaz olmadığı mesajını verdi. Bugün, çocukları riske atan boşlukları kapatıyoruz' dedi.
Yeni düzenleme ile Çevrimiçi Güvenlik Yasası'nı ihlal eden şirketler, küresel gelirlerinin %10'una varan para cezalarıyla karşı karşıya kalabilecek. Ayrıca düzenleyiciler, mahkemelere başvurarak bu şirketlerin İngiltere'deki bağlantılarını kestirebilecek.
İntihar ve Kendine Zarar Verme İçerikleri Hedefte
Mevcut yasalar, chatbotların arama motoru olarak kullanılması veya pornografi üretmesi durumunda devreye giriyor. Ancak insanları kendine zarar vermeye veya intihara teşvik eden içerikler üretmeleri ya da çocuk cinsel istismarı materyali (CSAM) oluşturmaları durumunda, şirketler şu an için herhangi bir yaptırımla karşılaşmıyor. Hükümetin kapatmak istediği temel açık tam olarak bu noktada bulunuyor.
NSPCC (Ulusal Çocuklara Yardım Derneği) İcra Kurulu Başkanı Chris Sherwood, gençlerin yardım hattını arayerek yapay zeka chatbotlarının neden olduğu zararları bildirdiğini söyledi. Sherwood, teknoloji şirketlerinin güvenli tasarım yapacağına güvenmediğini belirtti. Rapora göre, yeme bozukluğu ve beden dismorfisi hakkında bir chatbot ile konuşan 14 yaşındaki bir kız çocuğuna yanlış ve zararlı bilgiler verildiği tespit edildi. Başka vakalarda ise kendine zarar verme eğilimi olan gençlere, bu davranışı teşvik edici içerikler sunulduğu görüldü.
Sherwood, 'Sosyal medya gençler için büyük faydalar sağladı ama aynı zamanda büyük zararlar da verdi. Eğer dikkatli olmazsak yapay zeka bunun çok daha şiddetli bir versiyonu olacak' uyarısında bulundu.
Aileler ve Vakıflardan Destek Bekleniyor
ABD merkezli OpenAI ve Grok'un üreticisi xAI cephesinden henüz bir açıklama gelmedi. Ancak OpenAI, 16 yaşındaki Adam Raine'in, ailesinin iddiasına göre 'aylarca ChatGPT'den aldığı teşvikler sonucu' intihar etmesinin ardından ebeveyn kontrollerini devreye sokmuştu.
Teknoloji Bakanı Liz Kendall, ailelerin ihtiyaç duyduğu önlemleri almak için beklemeyeceklerini vurgulayarak, 'Yapay zeka chatbotlarına yönelik kuralları sıkılaştırıyoruz ve gençlerin sosyal medya kullanımı konusundaki istişare sonuçlarına göre hızla hareket etmek için zemin hazırlıyoruz' dedi.
Kızı Molly Russell'ın internetteki zararlı içerikleri izledikten sonra intihar etmesi üzerine kurulan Molly Rose Foundation, atılan adımları 'memnuniyet verici bir başlangıç' olarak nitelendirdi. Vakıf, Başbakan'dan ürün güvenliği ve çocuk refahının İngiltere'de iş yapmanın temel şartı olduğunu netleştiren yeni ve daha güçlü bir yasa taahhüdünde bulunmasını istedi.
