Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Hürmüz Boğazı’ndan tanker geçişlerinin kısa sürede normale dönmemesi durumunda, alternatif ihracat güzergahlarının sağlayabileceği sınırlı esnekliğe rağmen, martta Körfez ülkelerinde günde yaklaşık 7,9 milyon varil ham petrol ve toplamda 9,9 milyon varil sıvı yakıt üretiminin geçici olarak durdurulabileceğini tahmin ediyor.
IEA’nın Petrol Piyasası Raporu’na göre, Orta Doğu’daki savaşın Hürmüz Boğazı üzerinden tanker geçişlerini fiilen durdurması nedeniyle küresel petrol arzı bu ay ciddi gerileme gösteriyor. Bu durum, Körfez’deki petrol üreticisi ülkelerde yaygın üretim kısıntılarına ve bazı sahalarda üretimin tamamen durdurulmasına yol açıyor.
Hürmüz Boğazı’ndan Sevkiyatlar Dramatik Düşüşte
Dünyanın en kritik enerji taşımacılığı geçitlerinden biri olan Hürmüz Boğazı üzerinden 2025’te günde yaklaşık 20 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü sevk edilirken, savaşın başlamasından bu yana sevkiyatlar kriz öncesi seviyelerin yüzde 10’undan daha azına geriledi.
Boğazdan tanker geçişlerinin kısa sürede normale dönmemesi durumunda alternatif ihracat güzergahlarının sağlayabileceği sınırlı esnekliğe rağmen, mart ayında Körfez’de günlük yaklaşık 7,9 milyon varil ham petrol ve toplamda 9,9 milyon varil sıvı yakıt üretimi durdurulabilir.
Küresel Arzda Kesinti ve Belirsizlik
Aynı dönemde, küresel arzın günlük 8 milyon varil düşerek 98,8 milyon varile gerilemesi, böylece 2022’nin ilk çeyreğinden bu yana en düşük seviyeye inmesi bekleniyor. Raporda şu ifadelere yer verildi:
"Küresel ölçekte, Körfez’den yapılan kesintili sevkiyatların yarattığı kayıplar, Kuzey Amerika üretiminin kış soğuklarının ardından geri dönmesi ve Kazakistan ile Rusya arzının şubattaki aksaklıkların ardından yeniden başlamasıyla bir miktar hafifletiliyor. Ancak raporun hazırlandığı dönemde çatışmalarda herhangi bir hafifleme işareti veya Hürmüz Boğazı üzerinden akışların toparlanması için net bir zaman çizelgesi görülmediği için, mart tahmini ve sonrası yüksek bir belirsizlik seviyesi taşıyor."
Şubat Ayında Arz Artışı
Öte yandan, rapora göre, küresel petrol arzı şubatta günlük 380 bin varil artarak 106 milyon 870 bin varile yükseldi.
OPEC grubunun ham petrol arzı önceki aya göre günlük yaklaşık 340 bin varil artarak 29 milyon 630 bin varil oldu.
OPEC’in doğal gaz sıvıları üretimi 40 bin varil artışla 5 milyon 750 bin varile çıktı. Toplam petrol arzı 35 milyon 380 bin varil oldu.
OPEC dışı ülkeler ise günlük yaklaşık 10 bin varil artışla 71 milyon 500 bin varil seviyesine ulaştı.
IEA, küresel petrol arzının bu yıl 1 milyon 110 bin varil artarak ortalama 107 milyon 230 bin varile ulaşmasını öngörüyor.
Petrol Talebi Tahminleri Aşağı Yönlü Revize Edildi
IEA, bu yıla ilişkin küresel günlük petrol talebi artış öngörüsünü 205 bin varil aşağı yönlü revize etti. Buna göre, küresel talebin bu yıl geçen yıla kıyasla günlük yaklaşık 644 bin varil artarak 104 milyon 766 bin varile çıkması bekleniyor.
IEA, küresel petrol talebi büyüme tahminlerini ABD-İsrail ve İran savaşı nedeniyle mart ve nisan ayları için de geçen ayki tahmine göre günlük ortalama 1 milyon varil düşürdü.
Raporda, Orta Doğu’daki uçuş iptalleri ve LPG arzındaki büyük çaplı aksaklıkların bu düşüşte etkili olduğu vurgulanıyor:
"Artan petrol fiyatları ve küresel ekonomiye ilişkin belirsiz görünüm, tahminler üzerinde ek riskler oluşturuyor."
OECD dışı ülkelerde petrol talebinin bu yıl 684 bin varil artışla 58 milyon 924 bin varile, OECD ülkelerinde ise 40 bin varil düşüşle 45 milyon 843 bin varil seviyesinde gerçekleşmesi öngörülüyor.
