Ancak bu, tüm dünya çapında “ham petrol üretiminin tamamen durduğu” anlamına gelmiyor. Yine de bazı ülkelerde üretim dramatik şekilde azalırken, ihracat neredeyse durmuş durumda.
Uzmanlar, özellikle Strait of Hormuz (Hürmüz Boğazı) çevresindeki gelişmelerin, enerji arzı üzerinde ağır bir baskı yarattığını belirtiyor.
Irak üretimi büyük oranda düştü
Irak, bölgedeki en büyük petrol üreticilerinden biri olarak toplam üretiminde ciddi düşüş yaşadı. Savaş ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin kapanması nedeniyle:
Ülkenin günlük ham petrol üretimi yaklaşık yüzde 60-70 oranında azaldı.
Üretim, savaş öncesinde yaklaşık 4,3 milyon varil/gün iken şu anda 1,3–1,8 milyon varil/gün seviyelerine geriledi.
Bu düşüş nedeniyle ihracat da ciddi şekilde sekteye uğradı.
Bu durum, Irak ekonomisi için büyük bir darbe olurken, dünya enerji piyasaları üzerinde de ciddi riskler oluşturuyor.
Hürmüz Boğazı’nın kapanması ve ihracat durması
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık %20’sinin taşındığı en kritik enerji güzergâhı konumunda bulunuyor. Savaş nedeniyle deniz trafiğinin neredeyse tamamen durması, tankerlerin yükleme yapamamasına yol açtı.
Bu duraklama, yalnızca Irak’ta değil birçok Körfez ülkesinde ürün sevkiyatının ve üretimin kesintiye uğramasına sebep oldu:
Kuveyt, Hürmüz Boğazı’ndaki riskler nedeniyle üretim ve ihracatı düşürme kararı aldı.
Qatar, doğal gaz üretimini durdurdu ve bazı ihracat hatlarında “force majeure” ilan etti.
Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) üretimini düşürdü.
Suudi Arabistan bazı büyük enerji tesislerinde üretimi geçici olarak kısma yoluna gitti.
Bu adımlar, ham petrol ve doğal gaz akışının hem bölgesel hem de küresel seviyede ciddi şekilde kesintiye uğradığını gösteriyor.
Aramco ve diğer üreticilerin stratejik adımları
Suudi Arabistan’ın enerji devi Saudi Aramco ve diğer büyük üreticiler, çatışmanın etkileriyle başa çıkmak için bazı stratejik önlemler alıyor:
Büyük rafinerilerde ve üretim alanlarında çalışmalar geçici olarak durduruldu veya kapasite azaltıldı.
Bazı petrol yüklemeleri, Hürmüz Boğazı yerine alternatif güzergâhlarda gerçekleştirilmek üzere planlanıyor.
Ancak bu tür stratejik değişiklikler bile mevcut kriz koşullarında tam kapasite üretimi sürdürmeye yetmiyor.
Dünya piyasaları ve petrol fiyatları üzerindeki etkiler
Enerji piyasaları, bu üretim ve ihracat kesintilerinin etkisi ile büyük bir sarsıntı yaşadı:
Brent ve WTI gibi ham petrol fiyatları 100 doların üzerine çıktı ve fiyatlarda büyük oynaklık yaşandı.
Uluslararası enerji ajansları, arzın sağlanabilmesi için acil stratejik rezervlerin serbest bırakılmasını değerlendirdi.
Uzmanlara göre mevcut üretim kesintileri uzun sürerse, küresel enerji piyasalarında ciddi bir arz sıkıntısı ve fiyat baskısı kaçınılmaz olabilir.
Özetle
Ham petrol üretimi tamamen durmadı, ancak bölgesel savaş nedeniyle birçok üretici ülke ürünlerinde ve ihracatlarında ciddi kesintiye gitmek zorunda kaldı. Irak gibi büyük üreticiler üretimlerinde dramatik düşüş yaşadı, Hürmüz Boğazı’nın kapalı olması ise tanker yüklemelerini ve ihracatı neredeyse bitirdi. Bunun sonucu olarak dünya enerji piyasaları risk altında ve petrol fiyatları yukarı yönlü baskı altında kalıyor.
