Gana hükümeti, vatandaşlarına ait hassas sağlık verileri üzerinde risk oluşturan maddeler sebebiyle ABD ile masada olan 109 milyon dolarlık sağlık yardım anlaşması teklifini geri çevirdi. Yerel basına yansıyan detaylara göre, ABD'nin "Önce Amerika" stratejisiyle sunduğu mutabakat zaptı; ülkenin egemenlik hakları, veri güvenliği ve yerel kurumların bağımsızlığı açısından büyük endişeler yarattı.
Sağlık Verileri 25 Yıl Boyunca İstenildi
Kasım 2025'te başlayan müzakere sürecinde hazırlanan taslağın, Ganalı yetkililerin katkısı alınmadan tek taraflı oluşturulduğu ve imza için sadece bir hafta süre tanındığı ortaya çıktı. Masadaki en kriz yaratan madde ise yardım programı sadece 5 yıl sürecek olmasına rağmen, Gana halkına ait verilerin tam 25 yıl boyunca ABD tarafıyla paylaşılma zorunluluğu oldu.
İlaç Şirketleri İçin Ulusal Güvenlik Riski
Söz konusu verilerin, Amerikan merkezli ilaç şirketleri ile ticareti ve araştırmaları büyütmek amacıyla paylaşılabilecek olması, Gana tarafında etik ve ulusal güvenlik riski olarak yorumlandı. Taslakta ayrıca, ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) onaylı ilaçların Gana'daki rutin denetimlerden muaf tutulması istendi. Bu hamle, ülkedeki gıda ve ilaç denetim kurumlarının yetkilerini tamamen devre dışı bırakacağı gerekçesiyle sert tepki topladı.
Milyonluk Anlaşmada Dikkat Çeken Eş Finansman Şartı
İptal edilen sözleşmenin doğrudan ABD hukukuna tabi olacak şekilde hazırlanması, hukuki egemenlik tartışmalarını da beraberinde getirdi. Öte yandan mali tablodaki eşitsizlik de dikkatlerden kaçmadı. ABD'nin 5 yıllık süreçte 109 milyon dolar destek sözü verdiği metinde, Gana'nın da aynı zaman dilimi için 70 milyon dolarlık bir eş finansman sağlaması şart koşuldu.
Kararın Temelinde Egemenlik Yatıyor
Yetkililer tarafından yapılan değerlendirmelerde, alınan ret kararının uluslararası sağlık desteklerine karşı bir duruş olmadığı net bir şekilde ifade edildi. Bu adımın tamamen ülkenin veri güvenliği, kurumların düzenleyici bağımsızlığı ve ulusal egemenlik hakları çerçevesinde atılmış koruyucu bir hamle olduğu vurgulandı.
