Vücudun hemen her organında anormal hücrelerin kontrolsüz şekilde çoğalması ve diğer organlara yayılmasıyla ortaya çıkan kanser, dünya genelinde en fazla ölüme neden olan ikinci hastalık olarak biliniyor.
Oluştuğu dokuya göre adlandırılan kanserin 200'den fazla türü bulunurken, görülme sıklığı kişiden kişiye değişebiliyor.
Cilt, meme, akciğer, prostat, mide, kalın bağırsak (kolon), rahim ağzı (serviks) kanserleri ile lenf bezi tümörleri, 'habis tümör' ya da 'ur' olarak da tanımlanan hastalığın en yaygın türleri arasında yer alıyor.
Kanser, genellikle kanser öncesi lezyondan kötü huylu tümöre ilerleyen çok aşamalı bir süreçte, normal hücrelerin tümör hücrelerine dönüşmesiyle gelişiyor.
Kanserin Nedenleri Neler?
Kanserin oluşumunda genetik yatkınlık önemli rol oynarken;
sigara ve alkol kullanımı, yoğun güneş ışınına maruz kalma, radyasyon, bazı kimyasallar, virüsler, kötü beslenme alışkanlıkları ve hava kirliliği gibi çevresel faktörler de hastalığa yol açabiliyor.
Her 5 Kişiden Biri Kansere Yakalanıyor
DSÖ'ye bağlı Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC) verilerine göre, dünya genelinde her 5 kişiden biri yaşamı boyunca kansere yakalanıyor.
IARC, 2045 yılına kadar kanser vaka sayısının 32,6 milyona ulaşacağını öngörüyor. Buna karşın mevcut bilimsel verilere göre, kanser vakalarının yüzde 40'ı erken teşhisle tedavi edilebiliyor.
DSÖ verilerine göre, Güneydoğu Asya'da 2022 yılında, 56 bini çocuk olmak üzere 2,4 milyon yeni kanser vakası tespit edildi. Aynı yıl 1,5 milyon kişi kansere bağlı hayatını kaybetti.
Son yıllarda bölgede kanserle mücadeleye yönelik çalışmalar hız kazandı.
Tarama ve Aşılama Çalışmaları Öne Çıkıyor
Butan'da 2020 yılında nüfusun yüzde 90'ından fazlasına mide, rahim ağzı ve meme kanseri taraması yapıldı, pozitif vakalar tedavi edildi.
Tayland'da ise herkesin kanser tedavisine erişebilmesi için genel sağlık sigortası kampanyası başlatıldı.
Güneydoğu Asya'daki 7 ülkede kanser kayıt sistemleri kuruldu, 8 ülkede HPV'ye karşı aşılama programları uygulamaya alındı. Ayrıca bölgede tütün kullanımında dünyadaki en hızlı düşüş oranı kaydedildi.
Buna rağmen DSÖ, bölgede kansere neden olan maddelerin kontrolüne yönelik politikaların yetersiz kaldığını vurguluyor.
Pek çok ülkede hazırlanan kanserle mücadele politikaları uygulanmıyor, kanser tedavileri sağlık sigortaları tarafından karşılanmıyor. Bu durum, önlenebilir milyonlarca vakanın ortaya çıkmasına neden oluyor.
Kanserin genellikle ileri evrede teşhis edilmesi, tedaviyi daha pahalı ve daha az etkili hale getiriyor.
DSÖ'den 2024-2030 Stratejisi
DSÖ, Güneydoğu Asya için 2024-2030 Kanserden Korunma ve Yönetim Stratejisi hazırladı. Bu strateji kapsamında, kanser hastalarının sağlık sistemlerinin merkezine alınması hedefleniyor.
DSÖ, kanserle etkin mücadelenin ancak hükümetlerin öncülüğünde, güçlü işbirlikleri ve uluslararası destekle mümkün olabileceğini vurguluyor.
