Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) Başkanı Nurullah Öztürk, Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sistemi'nin tam kapasiteye ulaşmasıyla birlikte içecek ambalajı ham maddesi ithalatında yüzde 35-40 oranında azalma beklediklerini açıkladı. Sisteme dahil olan kullanıcı sayısının 2 milyonu aştığını belirten Öztürk, ilk 10 günde yaklaşık 20 milyon ambalajın iade edildiğini söyledi.
Her Yıl 25 Milyar Ambalaj Atığa Dönüşüyor
İstanbul'da düzenlenen basın toplantısında konuşan Öztürk, Türkiye'de her yıl yaklaşık 25 milyar içecek ambalajının atık haline geldiğini, bunların önemli bölümünün geri dönüştürülemediğini belirtti.
Bu durumun hem doğal kaynakların gereksiz tüketilmesine hem de ekonominin değerli ham madde kaybetmesine neden olduğunu vurgulayan Öztürk, DOA Sistemi ile üreticiden tüketiciye kadar tüm sürecin dijital olarak takip edildiğini ifade etti.
"Üreticiden tüketiciye, iade noktalarından geri dönüşüm tesislerine kadar tüm süreci dijital olarak takip ediyoruz. Böylece yüksek kaliteli ikincil ham maddeleri yeniden üretime kazandırıyoruz."
Ulusal entegrasyon sürecinin planlandığı şekilde ilerlediğini belirten Öztürk, sistemin ulaştığı güncel rakamları paylaştı.
Bugün itibarıyla 482 yetkilendirilmiş içecek üreticisinin sisteme dahil olduğunu, kayıtlı ambalajlı içecek sayısının ise 3 bin 673'e ulaştığını açıklayan Öztürk, mobil uygulamaya kayıtlı kullanıcı sayısının da 2 milyonun üzerine çıktığını söyledi.
Ayrıca sistemin uygulamaya alınmasının ardından geçen ilk 10 günlük süreçte yaklaşık 20 milyon ambalajın vatandaşlar tarafından iade edildiğini kaydetti.
Vatandaşların üzerinde DOA logosu bulunan ambalajları depozito iade makinelerine veya manuel iade noktalarına teslim ederek her ambalaj için 1 lira teşvik bedeli alabildiğini hatırlatan Öztürk, sistemin ülke genelinde yaygınlaştırılması için çalışmaların sürdüğünü belirtti.
Hedef: 20 Bin Depozito İade Makinesi
DOA Sistemi'nin başlangıçta yaklaşık 2 bin 500 depozito iade makinesiyle hayata geçirildiğini belirten Öztürk, önümüzdeki yıllar için iddialı hedefler açıkladı.
"Sistemin olgunlaşmasıyla birlikte ülke genelinde 20 bin depozito iade makinesi kurulmasını hedefliyoruz." diyen Öztürk, manuel iade noktalarının da hızla artırılacağını söyledi.
Bu kapsamda;
2026 yılı sonunda en az 10 bin manuel iade noktası
2027 yılı sonunda yaklaşık 30 bin manuel iade noktası
oluşturulmasının planlandığını ifade etti.
Ayrıca marketler, bakkallar ve büfelerin yıl sonuna kadar sisteme kademeli olarak dahil edileceğini, otel, restoran ve kafelerin de gerekli kayıt işlemlerini tamamlayarak sisteme entegre olacağını belirtti.
DOA Sistemi'nin finansman yapısına da değinen Öztürk, uygulamanın devlet bütçesinden finanse edilmediğini vurguladı.
"Finansman, genişletilmiş üretici sorumluluğu modeli kapsamında piyasaya ambalajlı ürün süren firmaların ödediği depozito katılım bedelleriyle sağlanıyor. Devlet burada sistemi finanse eden değil, düzenleyen ve denetleyen otorite konumunda bulunuyor."
Yerli Teknoloji ve Yeni İstihdam Alanları Oluşturuyor
Sistemin yalnızca geri dönüşüm değil, aynı zamanda yeni bir teknoloji ve hizmet ekosistemi oluşturduğunu belirten Öztürk, sahada aktif olarak çalışan 6 yerli depozito iade makinesi üreticisinin bulunduğunu söyledi.
Bunun yanında iki yabancı üreticinin tescil sürecinin devam ettiğini aktaran Öztürk, saha operasyonlarında görev yapan 21 yetkilendirilmiş operatörün bulunduğunu ve başvuruların tamamlanmasıyla bu sayının 35'e ulaşmasının beklendiğini ifade etti.
"Rekabete açık yapımız sayesinde hem yerli teknoloji yatırımlarını hem de yeni istihdam alanlarını destekliyoruz."
AB Düzenlemelerinde Avantaj
DOA Sistemi'nin sanayinin rekabet gücüne de katkı sağlayacağını belirten Öztürk, Avrupa Birliği'nin Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü kapsamında geri dönüştürülmüş ham madde kullanımını zorunlu hale getireceğini hatırlattı.
DOA sayesinde elde edilecek yüksek kaliteli ve izlenebilir geri dönüştürülmüş ham maddelerin Türk sanayisinin bu düzenlemelere uyumunu kolaylaştıracağını belirten Öztürk, ihracatçılar için önemli avantajlar sağlayacağını söyledi.
37 Bin Ton Daha Az Sera Gazı Hedefi
Sistemin tam kapasiteye ulaşmasıyla birlikte önemli çevresel kazanımlar elde edilmesi planlanıyor.
Buna göre;
Yaklaşık 37 bin ton sera gazı emisyonunun azaltılması
1,3 milyar kilovatsaat enerji tasarrufu sağlanması
3,6 milyon varil petrol kullanımının önlenmesi
hedefleniyor.
Cari Açığa Yıllık 600 Milyon Dolarlık Katkı
DOA Sistemi'nin ekonomik etkilerine de dikkat çeken Öztürk, geri kazanılan her 20 içecek ambalajının yaklaşık 1 dolar tutarında ithal ham madde ihtiyacını ortadan kaldıracağını belirtti.
Bu sayede sistemin tam kapasiteye ulaştığında Türkiye'nin cari açığına yıllık en az 600 milyon dolar doğrudan katkı sağlamasının hedeflendiği ifade edildi.
Geri dönüştürülen PET, cam ve alüminyumun, başta ambalaj sanayisi olmak üzere birçok sektör için güvenilir bir ham madde kaynağı oluşturması ve sanayinin dışa bağımlılığını azaltması bekleniyor.
