Çin merkezli teknoloji girişimi DeepSeek, konuya yakın üç kaynağın bildirdiğine göre kendi yapay zeka çipi üzerinde çalışıyor. Bu adımın, küresel çapta popüler olan modellerini eğitmek ve çalıştırmak için bugüne kadar bağımlı olduğu Nvidia ve Huawei çipleri üzerindeki donanım ihtiyacını büyük oranda azaltması bekleniyor.
Kaynaklar, yeni çipin sıfırdan model eğitmekten ziyade çıkarım (inference) aşaması için tasarlandığını belirtti. Çıkarım aşaması, eğitilmiş bir yapay zeka modelinin son kullanıcılara yanıt ürettiği bilgi işlem sürecini kapsıyor. Bu girişimin başarılı olması durumunda, ülkesinde yapay zeka şampiyonu olarak görülen şirket için büyük bir stratejik dönüşüm yaşanacak ve teknoloji devi Huawei'nin pazardaki konumu zorlaşabilecek.
Gelişmelerin ardından ABD merkezli Nvidia hisseleri piyasa öncesi işlemlerde yaklaşık %1,6 oranında değer kaybetti. Radyo Free Mobile Analisti Richard Windsor, piyasadaki duruma ilişkin yaptığı değerlendirmede, "Nvidia'nın Çin'deki pazar payı sıfır ve bu şekilde kalacak. DeepSeek'in en ileri üretim teknolojilerine erişimi olmadığı sürece Çin dışında silikon satma şansı neredeyse yok" ifadelerini kullanarak bu adımın çip üreticisini kısa vadede etkilemeyeceğini savundu.
DeepSeek, bir yılı aşkın süre önce Silikon Vadisi ve Washington'u şaşırtarak dünya çapında viral olan iki yüksek verimli yapay zeka modeli yayınladıktan sonra küresel düzeyde dikkatleri üzerine çekmişti. Şirket, teknolojisini hızla ticarileştirmekten ziyade yapay zeka modeli buluşları üzerinde durmasıyla biliniyor.
Huawei ve Çin Pazarındaki Rekabet Kızışıyor
Huawei'nin pazara sunduğu donanımlar, Nvidia'nın en gelişmiş çipleri karşısında performans olarak geride kalsa da, ABD'nin Çin'e yönelik başlattığı teknoloji ihracat yasakları Huawei'nin 50 milyar dolarlık yerel yapay zeka çipi pazarının yaklaşık yarısını kontrol etmesine olanak tanıdı. Bu durum, şirketin DeepSeek ve diğer önde gelen endüstri oyuncularına ana tedarikçi olmasının önünü açtı.
Ancak, pazarın diğer teknoloji devleri olan Alibaba ve Baidu'nun da kendi yapay zeka çiplerini geliştirmesiyle birlikte rekabet arttı ve Huawei'nin pazar üzerindeki hakimiyeti kademeli olarak zayıflamaya başladı.
Gelen bilgilere göre, DeepSeek'in donanım yarışına katılma çabası henüz başlangıç aşamasında bulunuyor. Şirketin dış ortaklarla temasa geçtiği; çip tasarımı, döküm ve bellek teknolojileri üreten şirketlerle aktif görüşmeler yürüttüğü ifade ediliyor. Sürecin yaklaşık bir yıl önce başladığı bildirilirken, Hangzhou merkezli şirketin son aylarda çip tasarım mühendisleri için işe alımlarını hızlandırdığı belirtildi. Bu alımların, kamuya açık iş ilan platformları kullanılmadan tamamen gizlilik içinde yürütüldüğü vurgulandı. Kimliklerinin açıklanmasını istemeyen kaynaklar, dışarıya karşı düşük bir profil çizen şirketin konuyla ilgili resmi yorum yapmadığını aktardı.
Küresel Trendler ve İhracat Kontrollerinin Etkisi
DeepSeek, kendi iç donanımını üreterek modellerinin arkasındaki mimari üzerinde tam kontrol sahibi olmayı ve Nvidia'ya olan bağımlılığı kırmayı hedefleyen küresel yapay zeka geliştiricileri arasına katılmış oldu. Geçtiğimiz ay OpenAI, Broadcom ortaklığı ile geliştirdiği ilk özel çıkarım çipi olan Jalapeno'yu duyurmuştu. Benzer bir strateji izleyen Anthropic'in de kendi yapay zeka çiplerini inşa etmeyi değerlendirdiği biliniyor.
Bu donanım geliştirme süreci, DeepSeek için zorunlu bir stratejik boyut da taşıyor. ABD ihracat kontrolleri, Çinli şirketlerin Nvidia'nın en gelişmiş çipleri ve teknolojilerini satın almasını doğrudan engellerken, Pekin yönetimi yerel alternatifler oluşturulması konusunda teknoloji üreticilerine baskı yapıyor. Şirketin kurucusu Liang Wenfeng, 2024 yılında verdiği bir röportajda çip ihracat kontrolleri nedeniyle ciddi donanım zorlukları yaşadıklarını açıkça belirtmişti.
Şirket bugüne kadar altyapısında hem Nvidia hem de Huawei ürünlerini kullandı. Ocak 2025'te ABD teknoloji hisselerinde düşüşe yol açan düşük maliyetli akıl yürütme modeli R1'in temelinin, Washington yönetiminin 2023 sonlarında yasakladığı ve Çin pazarı için özel olarak tasarlanmış Nvidia H800 üzerinde eğitildiği açıklanmıştı. O tarihten bu yana şirket tedarik zincirinde ağırlıklı olarak Huawei'ye yöneldi. Nisan ayında Huawei'nin Ascend çipleri için optimize edilmiş V4 modelini piyasaya sürdü. Huawei de bu süreçte işlemcilerinin kullanıldığını resmi olarak doğruladı.
Çıkarım (Inference) Talebi ve Gelecek Hedefleri
Geliştirilmesi planlanan çıkarım çipi, yapay zeka bilgi işlem talebi alanında pazarın en hızlı büyüyen segmentini doğrudan hedefliyor. Yapay zeka uygulamaları genel kullanıcı tabanında yaygınlaştıkça, endüstrinin temel bilgi işlem iş yükü, modelleri devasa verilerle eğitmekten çıkarıp onları verimli bir şekilde çalıştırmaya kayıyor. Bu eğilim, standart GPU donanımlarına kıyasla çok daha düşük maliyetli ve daha az güç tüketen özel yapay zeka çiplerine olan ihtiyacı katlıyor.
Ancak bu yatırımların başarıya ulaşması garanti edilmiyor. Dünya standartlarında rekabetçi bir yapay zeka çipi tasarlamak genellikle uzun yıllar ve milyarlarca dolarlık sermaye gerektiriyor. ABD'nin Çinli donanım tasarımcılarının denizaşırı ileri düzey dökümhanelere erişimini yasaklaması büyük bir üretim engeli oluşturuyor. Aynı zamanda, yapay zeka çıkarım çipleri için kritik önem taşıyan yüksek bant genişlikli bellek ürünlerine erişime getirilen kısıtlamalar da süreci zorlaştırıyor.
DeepSeek'in kendi çipini üretme hamlesi, şirketin kuruluşundan bu yana dış sermayeyi ilk kez kabul etmesiyle eş zamanlı olarak gerçekleşiyor. Yıllardır dış yatırımı reddeden şirket, şirket değerini 52 milyar ile 59 milyar dolar arasında konumlandıran ilk fonlama turunda toplam 7 milyar dolar yatırım toplamaya hazırlanıyor.
