Küresel e-ticaret pazarında dengeleri değiştirecek yeni bir adım atıldı. Avrupa Birliği (AB), son yıllarda agresif büyüme stratejileriyle dikkat çeken Shein, Temu ve AliExpress gibi çevrim içi perakende platformlarının yarattığı 'haksız rekabeti' sınırlandırmak amacıyla harekete geçti. Alınan yeni kararla birlikte, daha önce gümrük vergisinden muaf tutulan ve Çin'den Avrupa'ya gönderilen düşük bütçeli e-ticaret ürünlerine çarşamba günü itibarıyla 3 euro ek ücret yansıtılmaya başlandı.
Uzun süredir gümrük muafiyetlerinden yararlanarak Avrupa pazarına çok düşük fiyatlarla ürün sokan dev platformlar, bu hamleyle büyük bir darbe aldı. Benzer bir kısıtlama adımı daha önce Amerika Birleşik Devletleri tarafından da atılmış; mayıs ayında Çin'den yapılan düşük değerli ithalatlara yönelik "de minimis" muafiyeti kaldırılmış ve ağustos sonunda bu uygulama tüm ülkeleri kapsayacak şekilde genişletilmişti.
Milyarlarca Pakete Sıkı Denetim ve Yeni Tarife
AB ülkelerinde düşük değerli e-ticaret ürünlerine uygulanan gümrük muafiyeti on yıllardır yürürlükteydi. Mevcut 150 euroluk muafiyet sınırı en son 2008 yılında güncellenmişti. Ancak aradan geçen sürede dijital alışveriş alışkanlıklarının değişmesiyle birlikte, kıtaya giren paket sayısında olağanüstü bir artış yaşandı. Resmi verilere göre 2022 yılında 1,4 milyar olan e-ticaret paketi sayısı, 2025 yılına gelindiğinde 5,8 milyara ulaştı.
Avrupa Parlamentosu'nda gümrük reformu süreçlerini yürüten Dirk Gotink, sistemin mevcut ticaret koşullarına artık ayak uyduramadığını vurguladı. Gotink, gümrük muafiyetinin özellikle Çin merkezli e-ticaret şirketleri tarafından Avrupalı yerel üreticilerin aleyhine olacak şekilde büyük ölçekte istismar edildiğini dile getirdi.
Ek Ücretler Nasıl Hesaplanacak?
Yeni düzenlemenin en dikkat çeken yönlerinden biri ise ücretlendirme modeli oldu. Buna göre 3 euroluk ek ücret, sabit bir paket başı ödemesi olmayacak; bir gönderinin içindeki her farklı gümrük sınıflandırması için ayrı ayrı uygulanacak.
Örneğin, tüketicinin verdiği bir siparişin içinde giyim, elektronik ve kozmetik olmak üzere üç farklı türde ürün bulunuyorsa, bu paket için toplam 9 euro ek ücret tahsil edilecek. Buna karşın paket içerisinde sadece aynı kategoriye ait (örneğin sadece kıyafet) ürünler yer alıyorsa tüketici yalnızca 3 euro ödeyecek.
Hava Kargo Sektörü ve Tüketici Fiyatlarına Etkisi
Düzenlemenin lojistik ve fiyatlandırma tarafında da ciddi yankıları bekleniyor. E-ticaret ve hava kargo danışmanlık şirketi yöneticisi Derek Lossing'e göre, yeni ek ücretlerin yürürlüğe girmesinin ardından AB'ye yönelik e-ticaret hava kargo hacminde kısa vadede yüzde 10 ila yüzde 35 arasında bir düşüş yaşanabilir. Şirketlerin, kârlılık oranlarını koruyabilmek adına bu ek maliyetleri büyük ölçüde tüketicilere yansıtması ve fiyatların artması bekleniyor.
Sürece uyum sağlamaya çalışan dev platformlar da kendi içlerinde önlemler alıyor. Shein'in Avrupa operasyonlarını hızlandırmak için Polonya'daki dev depo kapasitesini artırdığı belirtilirken; AliExpress de ürün sayfalarına "Fiyata gümrük vergileri ve KDV dahildir" ibaresini ekleyeceğini duyurdu. Avrupa içindeki sevkiyatlarının yüzde 97'sini kendi yerel depolarından yapan Amazon ise yurt dışından gelen ürünler için ithalat ücretlerini ödeme aşamasında müşterilere şeffaf biçimde gösterecek.
Geçici bir tedbir olarak uygulamaya konulan bu 3 euroluk ek ücretin, 1 Temmuz 2028 tarihinde kurulması planlanan yeni AB Gümrük Otoritesi'nin devreye girmesiyle yerini ürün kategorilerine göre değişen daha kapsamlı gümrük vergilerine bırakması hedefleniyor.
