Rapora göre, psikososyal risklerle bağlantılı sağlık sorunları nedeniyle her yıl 840 binden fazla insan hayatını kaybediyor. Bu riskler; yalnızca ruhsal sağlığı değil, aynı zamanda fiziksel sağlığı da doğrudan etkiliyor.
İş dünyasında artan baskının çalışanlar üzerinde sessiz ama derin bir yıkım yarattığına dikkat çekiyor.
Kalp hastalıkları ve ruhsal bozukluklar başı çekiyor
ILO bulgularına göre psikososyal riskler en çok kalp-damar hastalıkları ve ruh sağlığı bozuklukları ile ilişkilendiriliyor. Özellikle depresyon, anksiyete, tükenmişlik ve kronik yorgunluk gibi sorunlar, günümüz çalışanlarının en yaygın şikayetleri arasında yer alıyor.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verileri de tabloyu destekliyor. Buna göre depresyon ve kaygı bozuklukları, her yıl yaklaşık 12 milyar iş gününün kaybına neden oluyor.
Ekonomik kayıp milyarlarca doları buluyor
Psikososyal risklerin etkisi yalnızca bireysel sağlıkla sınırlı değil. Rapora göre bu durum, küresel ekonomiye de ağır bir fatura çıkarıyor.
Her yıl yaklaşık 45 milyon “özürlülüğe göre ayarlanmış yaşam yılı” (DALY) kaybı yaşanırken, kalp-damar hastalıkları ve ruhsal bozuklukların toplam etkisi küresel GSYH’nin yüzde 1,37’sinin kaybına yol açıyor.
Yalnızca Avrupa’da ise tablo dikkat çekici:
112 bin 333 ölüm
Yaklaşık 6 milyon DALY kaybı
%1,43 GSYH kaybı
Uzun çalışma saatleri hâlâ en büyük risk
Raporda, iş yerindeki sağlık sorunlarının başlıca nedenleri arasında uzun çalışma saatleri, zorbalık, iş yükü baskısı ve iş güvencesizliği öne çıkıyor.
ILO’ya göre dünya genelinde çalışanların %35’i haftada 48 saatten fazla çalışıyor. Bu durumun sağlık üzerindeki etkisi ise çarpıcı:
Haftada 55 saat ve üzeri çalışmak,
İnme riskini %35 artırıyor
Kalp hastalığına bağlı ölüm riskini %17 yükseltiyor
Şiddet ve taciz yaygın
Rapora göre çalışanların %23’ü kariyerleri boyunca en az bir kez şiddet veya tacize maruz kalıyor.
En yaygın tür ise %18 ile psikolojik şiddet. Bu durum, çalışanların yalnızca iş performansını değil, aynı zamanda genel yaşam kalitesini de ciddi şekilde etkiliyor.
Sağlıksız alışkanlıklar riski büyütüyor
Psikososyal stres, bireyleri sağlıksız baş etme yöntemlerine yöneltebiliyor. Artan sigara ve alkol tüketimi, aşırı yeme ve hareketsizlik gibi alışkanlıklar; obezite, hipertansiyon ve kronik hastalık riskini artırıyor.
Çözüm: İş yerinde yapısal değişim
ILO yetkililerinden Manal Azzi, psikososyal risklerin modern iş dünyasının en büyük zorluklarından biri haline geldiğini vurguluyor.
Azzi’ye göre çözüm, yalnızca bireysel değil kurumsal düzeyde atılacak adımlarda yatıyor:
İş yükünün dengelenmesi
Çalışma saatlerinin düzenlenmesi
Rol ve görevlerin netleştirilmesi
Adil ve güvenli çalışma ortamı oluşturulması
Ayrıca, destek hizmetlerine erişim, esnek çalışma düzenleri ve damgalayıcı olmayan psikolojik destek mekanizmaları da kritik önem taşıyor.
Dijitalleşme yeni riskler doğuruyor
Uzaktan çalışma, yapay zeka ve dijitalleşme, iş hayatını yeniden şekillendirirken psikososyal riskleri de artırabiliyor. Bu dönüşüm sürecinde kurumların riskleri erken tespit ederek önleyici politikalar geliştirmesi gerektiğini vurguluyor.
